راهنمای جامع ابعاد ورق سیاه استاندارد؛ بررسی جدول سایز، ضخامت و وزن ورق گرم در بازار ایران
انتخاب دقیق ابعاد ورق سیاه اولین و کلیدی‌ترین گام در مدیریت بهای تمام‌شده پروژه‌های ساختمانی، سوله‌سازی، مخزن‌سازی و خطوط تولید مقاطع فلزی است. ورق سیاه یا ورق نورد گرم (Hot Rolled Steel Sheet) به دلیل فرآیند تولید در دمای بالا (بیش از ۱۲۸۰ درجه سانتی‌گراد)، در طیف وسیعی از ضخامت‌ها، عرض‌ها و طول‌های استاندارد وارد بازار میشود. کوچک‌ترین خطا در تطبیق سایز ورق با نقشه‌های شاپ‌دراوینگ (Shop Drawing) و چیدمان برش، می‌تواند درصد ضایعات یا به اصطلاح «پرت برشکاری» را تا ۱۵ درصد افزایش دهد و هزینه‌های بارگیری و حمل‌ونقل را به شدت بالا ببرد.
در بازار آهن ایران، ابعاد ورق گرم بر اساس شکل عرضه به دو گروه اصلی ورق رول (کویل) و ورق شیت (تخت) تفکیک میشود. شیت‌ها نیز خود به دو دسته شیت فابریک کارخانه و شیت برش‌خورده (رول به شیت) تقسیم میگردند که هرکدام تلرانس ابعادی، صافی سطح و ساختار قیمتی متفاوتی دارند. شناخت دقیق سایزهای تولیدی کارخانه‌های مطرحی همچون فولاد مبارکه اصفهان، فولاد اکسین خوزستان، فولاد کاویان، فولاد گیلان و نورد و لوله اهواز به مهندسان خرید و پیمانکاران کمک می‌کند تا متریال مورد نیاز خود را بدون واسطه و با کمترین ضایعات تامین کنند. در مجموعه بزرگ فولاد شاهان، زیرساخت‌های تامین و خرید ورق سیاه تهران و ارسال به سراسر کشور به‌گونه‌ای طراحی شده است که انواع شیتهای فابریک و برشی دقیقاً مطابق با ابعاد درخواستی پروژه شما تحویل داده شوند.
انتخاب هوشمندانه طول و عرض ورق سیاه پیش از ثبت سفارش، نه‌تنها سرعت برشکاری لیزری و پلاسما را در کارگاه دوچندان می‌کند، بلکه از تحمیل هزینه‌های پنهان ناشی از پرت متریال و کرایه حمل بارهای ترافیکی جلوگیری می‌نماید.
استانداردهای کلی ابعاد ورق سیاه موجود در بازار ایران
ورقهای سیاه موجود در بازار کشور بر اساس ظرفیت خطوط نورد گرم کارخانه‌های داخلی و استانداردهای وارداتی، در ۲۸ ضخامت استاندارد و چندین عرض و طول مشخص عرضه میشوند. زمانی که ورق در کارخانه از شمش تختال (اسلب) نورد میشود، ضخامت آن بین ۱.۵ میلیمتر تا ۱۰۰ میلیمتر متغیر است. در اصطلاح بازاری، به هر میلیمتر ضخامت ورق، «میل» گفته میشود (برای نمونه ورق سیاه ۲ میلیمتر با نام ورق ۲ میل یا نمره ۲ شناخته میشود).
برای درک سریع چارچوب سایزبندی این محصول در بازار ایران، باید سه پارامتر اصلی ضخامت، عرض و طول را به تفکیک بررسی کنیم:
- محدوده ضخامت استاندارد: از ۱.۵ میل تا ۱۰۰ میل (شامل ضخامتهای رند و ضخامتهای میانی مانند ۲.۲، ۲.۳۵، ۳.۲ و ۳.۸ میل).
- عرضهای استاندارد (در حالت رول و شیت): شامل عرضهای ۶۰۰ میلیمتر (۶۰ سانتی‌متر)، ۱۰۰۰ میلیمتر (۱ متر)، ۱۲۰۰ میلیمتر (۱.۲ متر)، ۱۲۵۰ میلیمتر (۱.۲۵ متر)، ۱۵۰۰ میلیمتر (۱.۵ متر) و ۲۰۰۰ میلیمتر (۲ متر). در تولیدات خاص کارخانه اکسین، عرضهای عریض‌تر تا ۲۵۰۰ و ۳۰۰۰ میلیمتر نیز به صورت سفارشی نورد میشوند.
- طول‌های استاندارد (در حالت شیت فابریک و برشی): شامل طول‌های ۲۰۰۰ میلیمتر (۲ متر)، ۲۵۰۰ میلیمتر (۲.۵ متر)، ۳۰۰۰ میلیمتر (۳ متر)، ۶۰۰۰ میلیمتر (۶ متر) و ۱۲۰۰۰ میلیمتر (۱۲ متر).
در جدول زیر، پرمصرف‌ترین ابعاد ورق سیاه استاندارد به همراه وزن تقریبی هر شیت (محاسبه‌شده با چگالی استاندارد فولاد) گردآوری شده است تا دید دقیقی از تناسب ابعاد و وزن به دست آورید:
| ضخامت (میلیمتر) | نوع عرضه | عرض استاندارد (میلیمتر) | طول استاندارد (میلیمتر) | وزن تقریبی هر شیت (کیلوگرم) |
| 1.5 | شیت / رول | 1000 | 2000 | 23.6 |
| 2 | شیت / رول | 1000 | 2000 | 31.4 |
| 2 | شیت / رول | 1250 | 2500 | 49.1 |
| 3 | شیت / رول | 1000 | 2000 | 47.1 |
| 3 | شیت / رول | 1250 | 2500 | 73.6 |
| 4 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 282.6 |
| 5 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 353.3 |
| 6 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 423.9 |
| 8 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 565.2 |
| 10 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 706.5 |
| 12 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 847.8 |
| 15 | شیت / رول | 1500 | 6000 | 1059.8 |
| 20 | شیت فابریک | 1500 | 6000 | 1413.0 |
| 25 | شیت فابریک | 2000 | 6000 | 2355.0 |
| 30 | شیت فابریک | 2000 | 6000 | 2826.0 |
بررسی ابعاد ورق سیاه بر اساس نوع عرضه؛ شیت (فابریک و برشی) یا رول (کویل)؟
یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های فنی هنگام سفارش ورق گرم، انتخاب میان حالت رول (کویل)، شیت فابریک و شیت برشی است. هر یک از این سه فرم، محدودیت‌های ابعادی و ویژگی‌های مکانیکی خاص خود را دارند که مستقیماً بر فرآیند ساخت تاثیر می‌گذارند.
۱. ابعاد ورق سیاه شیت (تخت فابریک و برش‌خورده)
ورق سیاه شیت به صفحات تختی گفته میشود که دارای طول و عرض مشخصی هستند. در بازار ایران، شیت‌ها به دو روش تامین میشوند:
- شیت فابریک (تولید مستقیم کارخانه): این ورقها مستقیماً در خط نورد گرم کارخانه در ابعاد دقیق برش خورده و لبه‌های آن‌ها کاملاً صاف و استاندارد (Mill Edge یا Trimmed Edge) است. تنش پسماند در شیت فابریک بسیار پایین بوده و سطح ورق کاملاً تخت و بدون موج است. در ضخامتهای بالای ۱۵ میلیمتر که امکان کلافپیچی وجود ندارد، تمامی ورقها به صورت شیت فابریک عرضه میشوند.
- شیت برشی (رول به شیت): این ورقها در ابتدا به صورت کلاف (رول) از کارخانه خارج شده و سپس در کارگاه‌های خدمات برشکاری (توسط دستگاه‌های رول‌بازکن، صاف‌کن و گیوتین) به طول‌های استاندارد ۲، ۲.۵، ۶ متر یا طول‌های سفارشی مشتری برش داده میشوند.
پرمصرف‌ترین سایزهای ورق سیاه شیت در پروژه‌های کشور عبارت‌اند از:
- ابعاد ۱×۲ متر (۱۰۰۰×۲۰۰۰ میلیمتر): کوچک‌ترین سایز استاندارد بازار که بیشتر در ضخامتهای ۱.۵ تا ۶ میل رایج است. جابه‌جایی دستی یا کارگاهی آسانی دارد و برای قطعه‌سازی ظریف، ساخت تابلو برق، درب و پنجره و کارگاه‌های کوچک بسیار ایده‌آل است.
- ابعاد ۱.۲۵×۲.۵ متر (۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر): سایز محبوب در صنایع لوازم خانگی، کانال‌سازی صنعتی، ساخت مخازن کوچک و قطعات خودرو. تناسب طلایی طول به عرض در این ورق باعث کاهش ضایعات در برش‌های مربعی و مستطیلی متوسط میشود.
- ابعاد ۱.۵×۶ متر (۱۵۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر): پرتقاضاترین سایز در اسکلت‌های فلزی ساختمانی، ساخت تیرورق، صفحه ستون (Base Plate)، سوله‌سازی و شاسی ماشین‌آلات.
- ابعاد ۲×۶ متر (۲۰۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر): سایز عریض و سنگین که عمدتاً در ضخامتهای ۶ میل به بالا برای پروژه‌های عمرانی بزرگ، پل‌سازی، ساخت بدنه کشتی و مخازن ذخیره نفت و گاز کاربرد دارد.
- ابعاد ۲×۱۲ متر (۲۰۰۰×۱۲۰۰۰ میلیمتر): بزرگ‌ترین سایز شیت فابریک موجود در بازار ایران (تولید تخصصی فولاد اکسین اهواز و کاویان) که برای پروژه‌های زیرساختی کلان، ساخت بویلرها و سازه‌های فوق‌سنگین استفاده میشود تا تعداد خطوط جوش در سازه به حداقل برسد.
۲. ابعاد ورق سیاه رول (کویل یا کلاف)
ورق سیاه رول (Hot Rolled Coil) پس از خروج از قفسه‌های نورد گرم، توسط دستگاه کلاف‌پیچ (Coiler) به صورت رول پیچیده میشود. در حالت رول، تنها ضخامت و عرض ورق ثابت است و طول آن بر اساس وزن کلاف و ضخامت ورق متغیر خواهد بود. به دلیل محدودیت‌های فیزیکی در خم کردن صفحات ضخیم، تولید ورق رول عمدتاً در ضخامتهای ۱.۵ تا ۱۵ میلیمتر (و به شکل پرتیراژ در بازه ۱.۵ تا ۶ میلیمتر) انجام می‌گیرد.
عرضهای استاندارد ورق سیاه رول در بازار ایران عبارت‌اند از:
- عرض ۶۰۰ میلیمتر: تولید اختصاصی برای صنایع لوله‌سازی، ساخت قوطی و پروفیل‌های سبک و گاردریل.
- عرض ۱۰۰۰ میلیمتر (۱ متر): پرکاربرد در خطوط رول‌فرمینگ، نواربری (Slitting) و برش به شیتهای ۲ متری.
- عرض ۱۲۵۰ میلیمتر (۱.۲۵ متر): استانداردترین عرض برای تولید پروفیل‌های ساختمانی، لوله‌های درزدار و شیتهای ۲.۵ متری.
- عرض ۱۵۰۰ میلیمتر (۱.۵ متر): مناسب برای برش شیتهای ۶ متری ساختمانی، ساخت لوله‌های قطور انتقال آب و خطوط تولید صنعتی.
- عرض ۲۰۰۰ میلیمتر (۲ متر): رول‌های عریض که در ضخامتهای خاص صنعتی و ساختمانی عرضه میشوند.
جدول مقایسه فنی و اقتصادی ورق سیاه شیت و رول
برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر میان خرید کویل یا شیت، جدول زیر تفاوت‌های کلیدی این دو محصول را نشان می‌دهد:
| معیار مقایسه | ورق سیاه شیت فابریک | ورق سیاه شیت برشی (از رول) | ورق سیاه رول (کویل) |
| محدوده ضخامت رایج | 2 تا 100 میلیمتر | 1.5 تا 15 میلیمتر | 1.5 تا 15 میلیمتر |
| طول ورق | ثابت (2، 2.5، 6 و 12 متر) | قابل برش در طول دلخواه | پیوسته (کلاف چند تنی) |
| صافی سطح و تخت بودن | بسیار بالا (بدون موج و تاب) | وابسته به کیفیت دستگاه صاف‌کن | دارای تنش کلافپیچی |
| میزان پرت برشکاری | متوسط (در صورت عدم تطابق با نقشه) | بسیار کم (به دلیل برش در طول دقیق) | حداقل ممکن در خطوط پیوسته |
| قیمت واحد (هر کیلوگرم) | بالاتر (به دلیل کیفیت و برش کارخانه) | متوسط (شامل اجرت صافکاری و برش) | اقتصادی‌ترین گزینه برای تناژ بالا |
بررسی تخصصی ۲۸ ضخامت و ابعاد ورق سیاه در بازار (از ۱.۵ تا ۱۰۰ میل)
شناخت دقیق اینکه هر ضخامت در چه طول و عرضی و توسط کدام کارخانهها تولید میشود، از سردرگمی خریداران در زمان استعلام جلوگیری می‌کند. در ادامه، تمامی ۲۸ سایز ضخامتی موجود در بازار ایران را به صورت دسته‌بندی‌شده و مهندسی بررسی می‌کنیم.
۱. ابعاد ورق سیاه ۱.۵ میل و ۲ میل (ورقهای سبک نورد گرم)
ورقهای ۱.۵ و ۲ میل، نازک‌ترین مقاطع تولیدشده به روش نورد گرم هستند. ورق ۱.۵ میل به دلیل ظرافت بالا عمدتاً توسط فولاد مبارکه اصفهان و یا به صورت وارداتی (قزاقستان و روس) در عرضهای ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر عرضه میشود. در مقابل، ورق سیاه ۲ میل یکی از پرتقاضاترین کالاهای بازار آهن است که تعادل بی‌نظیری میان وزن سبک، قابلیت خم‌کاری و قیمت اقتصادی ایجاد می‌کند. این ضخامت هم به صورت رول و هم به صورت شیتهای ۱۰۰۰×۲۰۰۰ و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر (و شیتهای برشی ۱۵۰۰×۶۰۰۰) توسط فولاد مبارکه، فولاد سبا، فولاد گیلان، نورد و لوله اهواز و کارخانه‌های پروفیل‌سازی (مانند پروفیل ساوه، نیکان پروفیل، امید البرز، آریا افق پاسارگاد و صبح پارسیان) در بازار توزیع میگردد. همچنین در نیکان پروفیل، شیتهای مربعی خاص ۲۵۰۰×۲۵۰۰ میلیمتر نیز در ضخامت ۲ میل عرضه میشود. با توجه به نوسانات عرضه در ضخامتهای سبک، بررسی مستمر قیمت ورق سیاه گیلان به تولیدکنندگان قطعات خودرو و لوازم خانگی کمک می‌کند تا رول و شیت ۲ تا ۶ میل را با حاشیه سود بهتری تامین نمایند.
۲. ابعاد ورق سیاه با ضخامتهای میانی و اعشاری (۲.۲ تا ۳.۸ میل)
بسیاری از خریداران تصور می‌کنند ورق سیاه تنها در ضخامتهای رند تولید میشود؛ اما در صنایع لوله‌سازی، ساخت کپسول‌های تحت فشار و پروفیل‌های صنعتی، ضخامتهای اعشاری نقش حیاتی در سبک‌سازی سازه دارند. این ضخامت‌ها شامل موارد زیر هستند:
- ضخامتهای ۲.۲، ۲.۳۵، ۳.۲، ۳.۵ و ۳.۸ میل: به صورت تخصصی در قالب رول با عرض ۶۰۰ میلیمتر تولید میشوند.
- ضخامت ۲.۳ میل: به صورت رول با عرض ۱۲۵۰ میلیمتر عرضه میگردد.
- ضخامت ۲.۵ میل: به صورت شیت ۱۰۰۰×۲۰۰۰ میلیمتر و رول توسط فولاد مبارکه تولید میشود.
- ضخامت ۲.۸ میل: در قالب رول با عرض ۱۰۰۰ میلیمتر در بازار موجود است.
بخش عمده‌ای از این ضخامتهای میانی و کلاف‌های کم‌عرض، محصول اختصاصی مجتمع نورد و لوله اهواز هستند. از این رو، کارخانجات تولید قوطی و لوله همواره استعلام قیمت ورق سیاه نورد و لوله اهواز را به عنوان مبنای اصلی خرید کلاف‌های عرض ۶۰ و ۱۰۰ سانتی‌متر خود قرار می‌دهند؛ چرا که استفاده از ورق سیاه اهواز نیاز به نواربری مجدد رول‌های عریض را حذف کرده و سرعت خط تولید را افزایش می‌دهد.
۳. ابعاد ورق سیاه ۳، ۴، ۵ و ۶ میل (ضخامتهای متوسط ساختمانی و صنعتی)
این رده ضخامتی، ستون فقرات صنایع ساخت‌وساز، سوله‌سازی، ساخت مخازن آب و سوخت، اتاق‌سازی کامیون و شاسی‌سازی محسوب میشود. تمامی این ضخامت‌ها هم به صورت رول و هم به صورت شیت فابریک و برشی در دسترس هستند:
| ضخامت (میل) | عرضهای رول (میلیمتر) | ابعاد شیت موجود در بازار (میلیمتر) | کارخانه‌های اصلی تولیدکننده |
| 3 | 1000، 1250، 1500 | 1000×2000، 1200×2500، 1250×2500، 1500×6000 | فولاد مبارکه، فولاد گیلان |
| 4 | 600، 1000، 1250، 1500 | 1000×2000، 1250×2500، 1500×3000، 1250×6000، 1500×6000 | مبارکه، سبا، گیلان، فولاد اصفهان، اهواز |
| 5 | 1000، 1250، 1500 | 1000×2000، 1250×2500، 1250×6000، 1500×6000 | فولاد مبارکه، سبا، گیلان، فولاد اصفهان |
| 6 | 1000، 1250، 1500 | 1000×2000، 1250×2500، 1000×6000، 1250×6000، 1500×6000 | فولاد مبارکه، سبا، گیلان، فولاد اصفهان |
۴. ابعاد ورق سیاه ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵ میل (ورقهای نیمه‌سنگین و باربر)
با عبور از ضخامت ۶ میلیمتر، ورق سیاه وارد فاز باربری سنگین در سازه‌های فولادی میشود. ساخت صفحه‌ستون‌ها (بیس‌پلیت)، بال و جان تیرورق‌ها، لچکی‌ها (Gusset Plates)، مخازن تحت فشار و ماشین‌آلات راه‌سازی و معدنی وابسته به این چهار ضخامت کلیدی است. در این بازه، علاوه بر فولاد مبارکه، سبا و گیلان، کارخانه‌های بزرگ تولیدکننده شیتهای ضخیم یعنی فولاد اکسین خوزستان، فولاد کاویان، گروه قطعات فولادی ایران و فولاد خرم‌آباد نیز وارد میدان میشوند.
مشخصات ابعادی این رده به شرح زیر است:
- ابعاد ورق سیاه ۸ میل: در حالت رول با عرضهای ۶۰۰ (نورد و لوله اهواز)، ۱۰۰۰، ۱۲۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر عرضه میشود. در حالت شیت نیز در سایزهای ۱۲۰۰×۲۰۰۰ (اکسین)، ۱۰۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۵۰×۶۰۰۰، ۱۵۰۰×۶۰۰۰ و ۲۰۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر موجود است.
- ابعاد ورق سیاه ۱۰ میل: یکی از متنوع‌ترین مقاطع بازار است که در عرضهای رول ۶۰۰، ۱۰۰۰، ۱۲۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر و شیتهای ۱۲۰۰×۱۲۰۰، ۱۲۰۰×۲۰۰۰، ۱۰۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۵۰×۶۰۰۰، ۱۵۰۰×۶۰۰۰ و ۲۰۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر (توسط مبارکه، گیلان، سبا، کاویان، اکسین، فولاد کسری و قطعات فولادی) عرضه میشود.
- ابعاد ورق سیاه ۱۲ میل: در حالت رول با عرضهای ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر و در حالت شیت در ابعاد ۱۰۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۵۰×۶۰۰۰، ۱۵۰۰×۶۰۰۰ و سایز فوق‌بزرگ ۲۰۰۰×۱۲۰۰۰ میلیمتر (تولید فولاد اکسین) در بازار به فروش میرسد.
- ابعاد ورق سیاه ۱۵ میل: مرز پایانی تولید رول‌های متداول در کشور است. رول ۱۵ میل در عرضهای ۱۰۰۰، ۱۲۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر و شیت ۱۵ میل در ابعاد ۱۰۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۰۰×۶۰۰۰، ۱۲۵۰×۶۰۰۰، ۱۵۰۰×۶۰۰۰، ۲۰۰۰×۶۰۰۰ و ۱۲۵۰×۱۲۰۰۰ میلیمتر عرضه میگردد.
۵. ابعاد ورق سیاه ۲۰ تا ۱۰۰ میل (شیتهای سنگین و فوق‌سنگین صنعتی)
در ضخامتهای ۲۰ تا ۱۰۰ میلیمتر، ورقها دیگر خاصیت کلافپیچی معمولی را ندارند و عمدتاً به صورت شیتهای فابریک سنگین توسط دو غول صنعتی جنوب کشور یعنی فولاد اکسین اهواز و فولاد کاویان (و در برخی سایزها توسط فولاد اصفهان، فولاد گیلان، قطعات فولادی و خرم‌آباد) تولید میشوند. پیمانکاران پروژه‌های سدسازی، پتروشیمی، کشتی‌سازی و برج‌سازی برای برآورد بودجه خود، به صورت روزانه قیمت ورق سیاه کاویان اهواز را رصد می‌کنند؛ چرا که این کارخانه در کنار فولاد اکسین، تامین‌کننده اصلی شیتهای ضخیم در بازار ایران است.
در جدول زیر، ابعاد دقیق تمامی شیت‌ها و سفارشهای خاص از ضخامت ۲۰ تا ۱۰۰ میلیمتر به تفکیک درج شده است:
| ضخامت (میلیمتر) | عرضهای استاندارد موجود (میلیمتر) | ابعاد شیت فابریک و برشی (میلیمتر) | کارخانه‌های تولیدکننده |
| 20 | 1000، 1200، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، مبارکه، اصفهان، خرم‌آباد |
| 25 | 1000، 1200، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1200×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، مبارکه، اصفهان، خرم‌آباد |
| 30 | 1000، 1200، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1200×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، مبارکه، اصفهان، خرم‌آباد |
| 35 | 1000، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، فولاد گیلان، خرم‌آباد |
| 40 | 1000، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، فولاد اصفهان، خرم‌آباد |
| 45 | 1250، 1500، 2000 | 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | فولاد اکسین، کاویان، خرم‌آباد |
| 50 و 60 | 1000، 1250، 1500، 2000 | 1000×6000، 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | اکسین، کاویان، فولاد اصفهان، خرم‌آباد |
| 70 | 1250، 1500، 2000 | 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000، 2000×12000 | فولاد اکسین، فولاد کاویان |
| 80 | 1250، 1500، 2000 | 1250×6000، 1500×6000، 2000×12000 | فولاد اکسین، فولاد کاویان |
| 90 | 1250، 1500، 2000 | 1250×6000، 1500×6000، 2000×6000 | فولاد اکسین، فولاد کاویان |
| 100 | 1250، 2000 | 1250×6000، 2000×12000 | فولاد اکسین، فولاد کاویان |
جدول ابعاد ورق سیاه به تفکیک کارخانه‌های تولیدکننده و وارداتی
هر کارخانه فولادسازی در کشور، خط نورد خود را برای طیف خاصی از ابعاد کالیبره کرده است. شناخت تخصص ابعادی هر برند به شما کمک می‌کند تا به جای جستجوی بیهوده یک سایز در برندی که اصلاً آن را تولید نمی‌کند، مستقیماً سراغ تولیدکننده اصلی بروید:
- فولاد مبارکه اصفهان: قطب اصلی تولید ورق گرم در کشور با بالاترین کیفیت سطحی و کمترین تلرانس ضخامتی. تولیدات این مجتمع در بازه ضخامت ۱.۵ تا ۱۵ میلیمتر، عرضهای ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر و به دو صورت کویل و شیتهای استاندارد (۲، ۲.۵، ۳ و ۶ متری) عرضه میشود.
- فولاد اکسین خوزستان (اهواز): تنها تولیدکننده ورقهای عریض (Wide Plate) و عملیات حرارتی‌شده در خاورمیانه. ضخامت ورقهای اکسین از ۸ تا ۱۰۰ میلیمتر، عرض آن‌ها عمدتاً ۱۲۰۰، ۱۲۵۰، ۲۰۰۰ میلیمتر (و تا ۳۰۰۰ میلیمتر سفارشی) و طول شیتهای فابریک آن ۶۰۰۰ و ۱۲۰۰۰ میلیمتر است.
- فولاد کاویان اهواز: تخصصی‌ترین مرکز نورد ورقهای سنگین شیت و اسلب‌های نازک که محصولات خود را در ضخامتهای ۸ تا ۱۰۰ میلیمتر، عرضهای ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر (و در برخی مقاطع ۲۰۰۰ میلیمتر) و طول استاندارد ۶۰۰۰ میلیمتر روانه بازار می‌کند.
- مجتمع فولاد گیلان: از تامین‌کنندگان کلیدی رول و شیت در ضخامتهای ۲ تا ۳۵ میلیمتر با تمرکز ویژه بر عرضهای ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر و طول‌های ۲ و ۶ متر.
- فولاد سبا (زیرمجموعه مبارکه): تولیدکننده رول و شیت باکیفیت در ضخامتهای ۲ تا ۱۵ میلیمتر و عرضهای ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلیمتر.
- نورد و لوله اهواز: متخصص تولید ورق سیاه نورد و لوله اهواز به صورت کلاف در ضخامتهای ۱.۵ تا ۱۰ میلیمتر (شامل سایزهای اعشاری خاص) و عرضهای ۶۰۰، ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر.
- ورق سیاه وارداتی (چین، روسیه و قزاقستان): در کنار تولیدات داخلی، بخش مهمی از نیاز بازار در ضخامتهای ۲ میل و یا گریدهای آلیاژی و ضدسایش از طریق واردات تامین میشود. در این میان، ورق سیاه چینی به دلیل یکنواختی ضخامت، کیفیت نورد عالی در ابعاد شیت ۱۰۰۰×۲۰۰۰ و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ و همچنین کویل‌های عرض ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر، جایگاه ویژه‌ای در میان قطعه‌سازان دارد. فعالان بازار برای مقایسه بهینه هزینه‌های تامین متریال وارداتی نسبت به نمونه‌های داخلی، همواره قیمت ورق سیاه چین را در کنار نرخ محصولات مبارکه و گیلان بررسی می‌کنند.
ارتباط گرید آلیاژی (ST37، ST52 و مخزنی) با ابعاد ورق سیاه
ابعاد ورق سیاه تنها یک مشخصه هندسی نیست، بلکه ارتباط مستقیمی با گرید فولاد و استاندارد متالورژیکی آن دارد. کارخانهها بر اساس کاربرد نهایی هر گرید، آن را در ابعاد مشخصی نورد می‌کنند:
- گرید ST37 (فولاد ساختمانی معمولی): مطابق با استاندارد آلمانی DIN 17100 (معادل S235JR در استاندارد EN 10025)، دارای کربن پایین، شکل‌پذیری فوق‌العاده و جوش‌پذیری عالی است. این گرید در تمامی ضخامتهای ۱.۵ تا ۱۰۰ میل و در تمامی ابعاد شیت و رول تولید میشود و بیشترین سهم را در اسکلت فلزی ساختمان‌ها، سوله‌سازی و پروفیل‌سازی دارد.
- گرید ST52 (فولاد صنعتی با استحکام بالا): معادل S355JR بوده و به دلیل مقادیر بالاتر کربن و منگنز، تنش تسلیم و استحکام کششی بسیار بالاتری نسبت به ST37 دارد. گرید ST52 عمدتاً در ضخامتهای ۴ میل به بالا (به‌ویژه ۸ تا ۱۰۰ میل) و در ابعاد شیتهای بزرگ ۱۵۰۰×۶۰۰۰، ۲۰۰۰×۶۰۰۰ و ۲۰۰۰×۱۲۰۰۰ میلیمتر توسط فولاد اکسین، کاویان و مبارکه تولید میشود تا پاسخگوی تنش‌های سنگین در پل‌سازی، ساخت جرثقیل‌های سقفی، شاسی تریلی و ماشین‌آلات معدنی باشد.
- گریدهای مخزنی و آتشخوار (A516 و A283): این ورقها که بر مبنای ضوابط فنی استاندارد بین‌المللی ASTM برای تحمل فشار و دمای بالا در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی طراحی شده‌اند (مانند گریدهای A516 Gr 60/70 و A283 Gr C)، غالباً در ضخامتهای ۶ تا ۶۰ میلیمتر و به صورت شیت فابریک عریض ۱۵۰۰×۶۰۰۰ و ۲۰۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر عرضه میشوند تا در ساخت جداره مخازن کروی و استوانه‌ای، کمترین طول جوشکاری را ایجاد کنند.
فرمول محاسبه وزن ورق سیاه بر اساس ابعاد و تاثیر آن بر قیمت
قیمت ورق سیاه در بازار آهن بر مبنای وزن (کیلوگرم یا تن) اعلام میشود؛ اما در زمان مصرف، مساحت پوشش‌دهی (متر مربع) و تعداد شیت اهمیت دارد. بنابراین هر خریدار حرفه‌ای باید بتواند پیش از صدور پیش‌فاکتور، وزن دقیق شیت مورد نظر خود را بر اساس ابعاد آن محاسبه کند.
فرمول استاندارد محاسبه وزن ورق سیاه به صورت زیر است:
وزن ورق سیاه (کیلوگرم) = طول ورق (متر) × عرض ورق (متر) × ضخامت ورق (میلیمتر) × چگالی فولاد (۷.۸۵)
نکته فنی: چگالی واقعی فولاد کربنی ۷.۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب است؛ با این حال، در عرف بازاری ایران و برخی جداول وزنی کارخانهها، گاهی عدد ۷.۸۶ یا حتی ۸ برای محاسبه وزن تقریبی به کار می‌رود. در مجموعه فولاد شاهان، مبنای تسویه نهایی همواره وزن باسکول به همراه برگه توزین رسمی است، اما برای برآورد دقیق اولیه می‌توانید از مثال‌های محاسباتی زیر الهام بگیرید:
- مثال اول (شیت ۲ میل کوچک): ورق سیاه ۲ میل با عرض ۱ متر و طول ۲ متر: ۱ × ۲ × ۲ × ۷.۸۵ = ۳۱.۴ کیلوگرم (در بازار حدود ۳۲ کیلوگرم در نظر گرفته میشود).
- مثال دوم (شیت ۲ میل متوسط): ورق سیاه ۲ میل با عرض ۱.۲۵ متر و طول ۲.۵ متر: ۱.۲۵ × ۲.۵ × ۲ × ۷.۸۵ = ۴۹.۰۶ کیلوگرم (حدود ۵۰ کیلوگرم).
- مثال سوم (شیت ۱۰ میل ساختمانی): ورق سیاه ۱۰ میل با عرض ۱.۵ متر و طول ۶ متر: ۱.۵ × ۶ × ۱۰ × ۷.۸۵ = ۷۰۶.۵ کیلوگرم (در جداول با ضریب ۸ معادل ۷۲۰ کیلوگرم لحاظ میشود).
- مثال چهارم (شیت ۲۰ میل سنگین اکسین): ورق سیاه ۲۰ میل با عرض ۲ متر و طول ۱۲ متر: ۲ × ۱۲ × ۲۰ × ۷.۸۵ = ۳۷۶۸ کیلوگرم (نزدیک به ۳.۸ تن برای هر برگ شیت!).
راهنمای مهندسی انتخاب ابعاد ورق سیاه؛ ۷ نکته طلایی برای کاهش هزینه‌ها
خرید ورق سیاه تنها استعلام کمترین قیمت هر کیلوگرم نیست؛ گاهی خرید یک ورق ارزان‌تر با ابعاد نامتناسب، هزینه نهایی پروژه را به شدت افزایش می‌دهد. برای بهینه‌سازی خرید خود، این ۷ نکته تجربی و فنی را مد نظر قرار دهید:
- بهینه‌سازی نقشه برش (Nesting) برای به حداقل رساندن پرت: پیش از سفارش، قطعات مورد نیاز پروژه (مانند لچکی‌ها، بیس‌پلیت‌ها و تسمه‌ها) را در نرم‌افزارهای چیدمان برش (نستینگ) شبیه‌سازی کنید. برای نمونه، اگر قطعات شما مضربی از عرض ۷۵ سانتی‌متر هستند، خرید ورق عرض ۱۵۰۰ میلیمتر پرت برشکاری را تقریباً به صفر می‌رساند، در حالی که استفاده از ورق عرض ۱۲۵۰ میلیمتر، حدود ۲۰ درصد ضایعات کنارورقی ایجاد خواهد کرد.
- سفارش برش طولی سفارشی از رول: در ضخامتهای ۱.۵ تا ۱۵ میلیمتر، اگر طول قطعات پروژه شما غیر از اعداد استاندارد ۲ یا ۶ متر است (مثلاً قطعات ۴.۳ متری نیاز دارید)، به جای خرید شیت فابریک ۶ متری و بریدن ۱.۷ متر اضافه، سفارش خود را به صورت «شیت برشی از رول با طول دلخواه ۴۳۰۰ میلیمتر» ثبت کنید.
- توجه به تلرانس ضخامت (گوشت ورق): بر اساس استانداردهای نورد گرم (مانند استاندارد ملی ISIRI و DIN EN 10051)، ضخامت واقعی ورق سیاه دارای تلرانس مجاز منفی و مثبت است. برای مثال، ورق ۶ میل کارخانه‌های مختلف ممکن است در کولیس عددی بین ۵.۷۵ تا ۶.۱۰ میلیمتر را نشان دهد. ورقهای فولاد مبارکه و اکسین دقیق‌ترین تلرانس ابعادی را دارند. اگر پروژه شما تحت نظارت دقیق بازرسان جوش و کنترل کیفیت است، حتماً ضخامت دقیق (گوشت‌پر بودن ورق) را با کارشناسان فروش فولاد شاهان چک کنید.
- مدیریت محدودیت‌های بارگیری و حمل‌ونقل: ابعاد ورق مستقیماً نوع خودروی حمل را تعیین می‌کند:
- شیتهای ۱۰۰۰×۲۰۰۰ و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر را می‌توان با خاور یا کامیون تک و جفت (در صورت مجاز بودن وزن) حمل کرد که برای تخلیه در خیابان‌های شهری و کارگاه‌های کوچک بسیار ایده‌آل است.
- شیتهای ۶ متری نیازمند کامیون یا تریلی کفی ۱۲ متری هستند.
- شیتهای ۱۲ متری (۲۰۰۰×۱۲۰۰۰ میلیمتر) صرفاً با تریلی کفی قابل حمل بوده و برای تخلیه هر برگ از آن‌ها (که در ضخامتهای بالا چندین تن وزن دارد) حضور جرثقیل سنگین در محل پروژه الزامی است.
- بررسی موج‌دار نبودن شیتهای برشی: هنگام خرید شیتهای برش‌خورده از رول (به‌ویژه در ضخامتهای ۸، ۱۰ و ۱۲ میل)، کیفیت دستگاه صاف‌کن (Leveler) و گیوتین بسیار مهم است. اگر رول در کارگاه غیراستاندارد باز و برش داده شود، شیت نهایی دارای قوس طولی یا موج خواهد بود که در زمان مونتاژ و جوشکاری اسکلت فلزی دردسرساز میشود.
- تطبیق عرض ورق با میز دستگاه برش CNC: اگر قرار است ورقها با دستگاه برش لیزر فایبر، پلاسما یا هواگاز CNC برشکاری شوند، ابعاد شیت خریداری‌شده باید با ابعاد میز کارگیر دستگاه شما (که معمولاً ۱.۵×۳ متر، ۲×۶ متر یا ۲.۵×۱۲ متر است) همخوانی داشته باشد تا هزینه برش اولیه گیوتین به شما تحمیل نشود.
- دریافت سرتیفیکیت و گواهی آنالیز کارخانه: در پروژه‌های عمرانی، سدسازی و ساخت مخازن، تطابق ابعاد، شماره ذوب (Heat Number) و خواص مکانیکی ورق با برگه آنالیز کارخانه (Mill Test Certificate) الزامی است.
در پروژه‌های ساخت اسکلت فلزی که تناژ مصرفی بالایی دارند، ترکیب هوشمندانه شیتهای فابریک برای قطعات حساس (مانند بیس‌پلیت‌ها) و شیتهای برشی با طول سفارشی برای جان و بال تیرورق‌ها، می‌تواند بودجه خرید آهن‌آلات را تا ۸ درصد کاهش دهد.
عوامل موثر بر قیمت ورق سیاه در ابعاد مختلف
شاید این پرسش برایتان پیش بیاید که چرا قیمت هر کیلوگرم ورق سیاه در ضخامت‌ها و ابعاد مختلف با یکدیگر تفاوت دارد؟ مهم‌ترین دلایل این اختلاف قیمت عبارت‌اند از:
- ضخامت ورق: نورد ورقهای بسیار نازک (مانند ۱.۵ و ۲ میل) نیازمند عبور مکرر از غلتک‌ها و مصرف انرژی بیشتر است؛ از سوی دیگر، ورقهای بسیار ضخیم (بالای ۳۰ میل) نیازمند تختال‌های خاص و فرآیند نورد سنگین هستند. به همین دلیل، معمولاً ضخامتهای میانی (۳ تا ۱۵ میل) متعادل‌ترین قیمت پایه را دارند و ضخامتهای خیلی نازک یا خیلی ضخیم با قیمت بالاتری عرضه میشوند.
- عرض ورق: ورقهای با عرض ۲۰۰۰ میلیمتر به دلیل محدودیت کارخانه‌های تولیدکننده (انحصار در دست اکسین و کاویان در اکثر ضخامت‌ها) و کاربرد خاص صنعتی، معمولاً قیمت پایه بالاتری نسبت به عرضهای متداول ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر دارند.
- تفاوت قیمت رول، شیت برشی و شیت فابریک: ورق رول ارزان‌ترین حالت عرضه است. شیت برشی به دلیل اضافه شدن اجرت باز کردن رول، صافکاری و برش گیوتین، اندکی گران‌تر از رول است و شیت فابریک کارخانه به دلیل لبه‌زنی دقیق، عدم وجود پرت و کیفیت سطحی ممتاز، بالاترین ارزش را دارد.
- هزینه حمل و موقعیت انبار: با توجه به وزن بالای مقاطع فولادی، فاصله انبار بارگیری تا محل پروژه شما نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت تمام‌شده دارد. به همین جهت، تمرکز بر مراکز معتبر فروش ورق سیاه تهران و بنگاه‌های استراتژیک بازار آهن شادآباد، امکان تامین سریع‌تر و کاهش کرایه حمل برای پروژه‌های پایتخت و استان‌های مرکزی و شمالی کشور را فراهم می‌سازد.
مزایای استعلام قیمت و خرید ورق سیاه در ابعاد استاندارد و سفارشی از فولاد شاهان
شرکت فولاد شاهان با سال‌ها تجربه تخصصی در تامین بدون واسطه مقاطع فولادی و دسترسی مستقیم به سهمیه‌های کارخانجات فولاد مبارکه، اکسین، کاویان، گیلان و نورد و لوله اهواز،همراه مطمئن صنایع و سازندگان کشور است. خدمات متمایز ما در تامین انواع ابعاد ورق سیاه عبارت است از:
- تنوع کامل سایزبندی در انبار: موجودی مستمر شیتهای فابریک و رول از ضخامت ۱.۵ تا ۱۰۰ میلیمتر در گریدهای ST37، ST52، A283 و A516.
- خدمات برشکاری رول به شیت با دقت میلی‌متری: بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین خطوط رول‌بازکن، اتو (صاف‌کن هیدرولیک) و گیوتین برای تحویل شیتهای برشی کاملاً تخت و بدون موج در طول دلخواه مشتری.
- مشاوره مهندسی رایگان برای کاهش پرت متریال: بررسی لیستوفر و نقشه‌های اجرایی شما توسط کارشناسان فنی جهت پیشنهاد اقتصادی‌ترین ترکیب عرض و طول ورق.
- ارائه فاکتور رسمی و برگه آنالیز معتبر: تضمین اصالت برند، ضخامت دقیق (بدون تلرانس منفی غیرمجاز) و ارائه گواهی کیفیت کارخانه همراه با بار.
- ارسال سریع و ایمن به سراسر ایران: هماهنگی ناوگان حمل اختصاصی (خاور، کامیون و تریلی کفی) و بارگیری استاندارد جهت جلوگیری از آسیب به لبه‌های ورق.
همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی، محاسبه دقیق وزن و استعلام لحظه‌ای قیمت ورق سیاه در ابعاد مورد نظر خود، با کارشناسان فروش فولاد شاهان تماس بگیرید و پیش‌فاکتور رسمی پروژه خود را در کوتاه‌ترین زمان دریافت کنید.
