سفارش پروفیل z و راهنمای جامع خرید و قیمت روز پروفیل زد در فولاد شاهان

در مهندسی سازه‌های مدرن و اجرای پروژه‌های بزرگ صنعتی، بهینه‌سازی وزن اسکلت فلزی در کنار حفظ حداکثر مقاومت خمشی و پیچشی، مهم‌ترین دغدغه مدیران پروژه و مهندسان طراح است. زمانی که صحبت از پوشش سقف سوله‌های صنعتی، انبارهای وسیع، سالن‌های تولید و سازه‌های پیش‌ساخته به میان می‌آید، هیچ مقطعی به اندازه پرلین زد نمی‌تواند توازن میان استحکام بالا و کاهش بار مرده سازه را برقرار کند. از همین رو، سفارش پروفیل z به صورت مستقیم و مطابق با نقشه‌های اجرایی، یکی از کلیدی‌ترین مراحل تامین متریال در پروژه‌های عمرانی محسوب می‌شود.

شرکت فولاد شاهان به عنوان مرجع تخصصی تامین و عرضه مقاطع فولادی در کشور، زیرساختی کامل و مهندسی‌شده را فراهم کرده است تا پیمانکاران، سوله‌سازان و مدیران خرید بتوانند فرآیند استعلام، تولید سفارشی و تامین این مقطع حیاتی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با بالاترین دقت ابعادی تجربه کنند. انتخاب نادرست ضخامت یا خرید مقاطعی که از ورق‌های غیراستاندارد و دارای تلرانس منفی تولید شده‌اند، می‌تواند ایمنی کل سقف سازه را در برابر بارهای سنگین برف و باد به خطر بیندازد. بنابراین شناخت دقیق ویژگی‌های فنی، بررسی وزن، آگاهی از استانداردهای تولید و رصد دقیق نوسانات بازار پیش از ثبت سفارش، امری اجتناب‌ناپذیر است.

در این مرجع کامل و تخصصی از وب‌سایت فولاد شاهان، تمامی ابعاد فنی، اجرایی و تجاری مرتبط با این محصول را زیر ذره‌بین قرار می‌دهیم. اگر قصد دارید برای پروژه خود بهترین تصمیم را بگیرید و از آخرین تغییرات لیست قیمت پروفیل z مطلع شوید، مطالعه دقیق بخش‌های پیش رو به شما کمک می‌کند تا خریدی امن، اقتصادی و بی‌واسطه را رقم بزنید. کارشناسان بخش فروش فولاد شاهان در تمامی مراحل از محاسبه دقیق تناژ تا بارگیری و تحویل در محل پروژه، در کنار شما هستند.

پروفیل زد چیست و چرا با نام پروفیل z پرلین شناخته می شود

برای درک دقیق چرایی محبوبیت روزافزون این مقطع در صنعت ساخت‌وساز، ابتدا باید به این پرسش بنیادین پاسخ دهیم که پروفیل زد چیست و چه ساختاری دارد. از دیدگاه مهندسی سازه و هندسه مقاطع، این محصول یک مقطع فولادی طویل با سطح مقطع باز است که ظاهر آن شباهت کاملی به حرف انگلیسی زد دارد. این محصول از سه بخش اصلی شامل یک بخش میانی یا جان و دو بال موازی در بالا و پایین تشکیل شده است که با زاویه‌ای مشخص نسبت به جان خم شده‌اند. در بسیاری از مدل‌های استاندارد و تقویت‌شده، در انتهای هر دو بال نیز لبه‌های برگشتی کوچکی تعبیه می‌شود که مقاومت مقطع را در برابر کمانش موضعی به شدت افزایش می‌دهد.

در ادبیات فنی مهندسی عمران و استانداردهای بین‌المللی، این محصول با نام پروفیل z پرلین شناخته می‌شود. واژه پرلین به تیرهای فرعی یا لاپه‌های سقفی اطلاق می‌شود که به صورت افقی و موازی با خط الراس بام بر روی تیرهای اصلی یا قاب‌های سوله قرار می‌گیرند. وظیفه اصلی این اعضا، تحمل وزن پوشش سقف مانند ساندویچ پانل، ورق‌های گالوانیزه یا ورق‌های شادولاین به همراه بارهای زنده و محیطی نظیر برف و باد، و انتقال متوازن این نیروها به قاب‌های اصلی و ستون‌های سازه است.

برخلاف مقاطع بسته مانند قوطی‌های ستونی و لوله‌ها که تمامی وجوه آن‌ها جوش خورده و محصور است، پروفیل Z در گروه مقاطع باز دسته‌بندی می‌شود. باز بودن مقطع یک ویژگی تصادفی نیست؛ بلکه یک مزیت بزرگ مهندسی و اجرایی است. این ساختار باز به مجریان اسکلت فلزی اجازه می‌دهد تا به تمام سطوح داخلی و خارجی قطعه دسترسی داشته باشند و اتصالات پیچ و مهره‌ای را بدون نیاز به جوشکاری‌های زمان‌بر در ارتفاع، با سرعت و دقت فوق‌العاده‌ای اجرا نمایند.

تاریخچه پیدایش و تکامل مهندسی پروفیل z شکل در سازه های صنعتی

در دهه‌های گذشته، برای اجرای زیرسازی سقف سالن‌های صنعتی و سوله‌های بزرگ، عمدتاً از تیرآهن‌های نورد گرم یا ناودانی‌های سنگین استفاده می‌شد. استفاده از آن مقاطع سنتی دو چالش بسیار بزرگ برای مهندسان ایجاد می‌کرد. نخست اینکه وزن بالای تیرآهن‌ها باعث افزایش شدید بار مرده سقف می‌شد و در نتیجه، طراح ناچار بود ابعاد ستون‌ها، تیرهای اصلی و فونداسیون را بسیار سنگین‌تر در نظر بگیرد. دوم اینکه بالا بردن و جوشکاری مقاطع سنگین در ارتفاع زیاد، فرآیندی پرخطر، کند و نیازمند جرثقیل‌های سنگین بود.

نیاز به یک مقطع جایگزین که هم بسیار سبک باشد و هم ممان اینرسی بالایی در جهت محورهای اصلی بارگذاری ارائه دهد، منجر به طراحی و تولید پروفیل z شکل به روش نورد سرد گردید. با ورود خطوط مدرن رول فرمینگ به صنعت فولاد، تولیدکنندگان موفق شدند ورق‌های فولادی با ضخامت کم را از میان غلتک‌های فرم‌دهنده عبور داده و مقطعی پله‌ای و مقاوم خلق کنند که نسبت استحکام به وزن آن در مقایسه با مقاطع سنتی بی‌رقیب است.

استفاده از پرلین‌های زد به جای مقاطع سنتی در زیرسازی سقف سوله‌ها، وزن کل فولاد مصرفی در بخش سقف را تا چهل درصد کاهش می‌دهد و به دلیل قابلیت همپوشانی در نقاط تکیه‌گاهی، پیوستگی سازه‌ای بی‌نظیری در دهانه‌های عریض ایجاد می‌کند.

فرآیند و مزایای سفارش پروفیل z در ابعاد و طول دلخواه از فولاد شاهان

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی که این محصول را از سایر مقاطع آماده بازاری متمایز می‌کند، تولیدی بودن و قابلیت سفارشی‌سازی کامل آن بر اساس نیاز هر پروژه است. در بسیاری از پروژه‌های سوله‌سازی، فاصله میان قاب‌های اصلی یا دهانه‌های سازه مضرب دقیقی از شاخه‌های شش متری استاندارد نیست. اگر خریدار مجبور باشد تنها از شاخه‌های آماده بازاری استفاده کند، با حجم زیادی از پرتی و ضایعات فولادی مواجه خواهد شد که هزینه تمام‌شده پروژه را به شدت افزایش می‌دهد. به همین دلیل، امکان سفارش پروفیل z در طول، ارتفاع جان، عرض بال و ضخامت دلخواه، یک مزیت اقتصادی فوق‌العاده برای خریداران محسوب می‌شود.

در مجموعه فولاد شاهان، خط تولید و تامین به گونه‌ای سازماندهی شده است که سفارش انواع مقاطع زد از ارتفاع جان ۱۴۰ میلی‌متر تا ۴۰۰ میلی‌متر، در ضخامت‌های متنوع از ۱.۵ میلی‌متر تا ۵ میلی‌متر و در طول‌های سفارشی از ۶ متر تا ۱۶ متر متناسب با ظرفیت حمل تریلی و نیاز نقشه شاپ دراوینگ پذیرفته می‌شود. تمامی سفارش‌ها با استفاده از ورق‌های درجه یک فولاد مبارکه اصفهان، فولاد اهواز و فولاد گیلان با استانداردهای معتبر تولید می‌گردند.

مراحل گام به گام ثبت سفارش و خرید پروفیل z در فولاد شاهان

برای اینکه فرآیند تامین متریال برای مدیران خرید و مهندسان کارگاه بدون کوچک‌ترین دغدغه و در سریع‌ترین زمان انجام شود، مراحل ثبت سفارش در فولاد شاهان به صورت کاملاً شفاف و سیستماتیک طراحی شده است:

1. ارسال لیست ابعاد و مشاوره فنی رایگان: در گام نخست، مشتری مشخصات فنی مورد نیاز خود شامل سایز یا ارتفاع جان، ضخامت ورق، طول دقیق هر شاخه، تعداد شاخه‌ها یا تناژ کل، نوع ورق مصرفی و نیاز یا عدم نیاز به خدمات پانچ و رنگ را برای کارشناسان فروش فولاد شاهان ارسال می‌کند.
2. محاسبه دقیق وزن و صدور پیش‌فاکتور رسمی: کارشناسان ما در کمتر از سی دقیقه، وزن دقیق سفارش را بر اساس چگالی استاندارد ورق محاسبه کرده و پیش‌فاکتور رسمی شامل قیمت روز پروفیل z، زمان دقیق تحویل و محل بارگیری را صادر و ارسال می‌نمایند.
3. تایید مالی و انتخاب روش تسویه: پس از بررسی و تایید پیش‌فاکتور توسط خریدار، امکان تسویه به صورت نقدی یا استفاده از شرایط خرید اعتباری و ال‌سی بانکی برای پروژه‌های بزرگ صنعتی و شرکت‌های سازنده فراهم است.
4. ورود به خط تولید و برشکاری دقیق: برای سفارش‌های با طول و ابعاد خاص، کلاف ورق فولادی مطابق با مشخصات تاییدشده وارد خط برش و رول فرمینگ شده و در صورت درخواست مشتری، عملیات سوراخکاری یا پانچ سی‌ان‌سی روی بال و جان اجرا می‌شود.
5. کنترل کیفیت و بازرسی ابعادی: پیش از خروج بار از کارخانه یا انبار، واحد کنترل کیفیت فولاد شاهان ضخامت ورق را با میکرومترهای دقیق، زوایای خم را با شابلون‌های مهندسی و سلامت ظاهری شاخه‌ها را به صورت کامل بررسی و تایید می‌کند.
6. بسته‌بندی ایمن، بارگیری و ارسال به سراسر کشور: در مرحله پایانی، شاخه‌ها در بندیل‌های منظم تسمه‌کشی شده و توسط واحد لجستیک و ترابری فولاد شاهان با کمترین تعرفه کرایه حمل به آدرس محل تخلیه پروژه در هر نقطه‌ای از ایران ارسال می‌گردند.

جدول مشخصات و دامنه پذیرش سفارش پروفیل زد در فولاد شاهان

برای آشنایی دقیق‌تر با ظرفیت‌های تولید و تامین سفارشی در مجموعه ما، در جدول زیر دامنه ابعادی و فنی قابل ثبت برای سفارش‌های صنعتی به تفکیک درج شده است:

پارامتر فنی قابل سفارش	حداقل مقدار قابل تولید	حداکثر مقدار قابل تولید	استاندارد و توضیحات اجرایی
ارتفاع جان مقطع	۱۰۰ میلی‌متر	۴۰۰ میلی‌متر	سایزهای رایج ۱۶۰ و ۱۸۰ و ۲۰۰ و ۲۲۰ و ۳۰۰ میلی‌متر
عرض بال بالا و پایین	۵۰ میلی‌متر	۱۰۰ میلی‌متر	امکان تولید با بال‌های مساوی یا نامساوی جهت همپوشانی
طول لبه‌های برگشتی	۱۵ میلی‌متر	۳۰ میلی‌متر	تقویت‌کننده مقطع در برابر پیچش و کمانش موضعی
ضخامت ورق مصرفی	۱.۵ میلی‌متر	۵ میلی‌متر	ضخامت‌های پرتقاضا ۲ و ۲.۵ و ۳ و ۳.۵ و ۴ میلی‌متر
طول شاخه تولیدی	۳ متر	۱۶ متر	طول استاندارد ۶ متر و طول سفارشی بر اساس نقشه سازه
گرید و جنس ورق پایه	فولاد ST37 و گالوانیزه	فولاد ST52 و آلومینیوم	تولید شده از ورق فولاد مبارکه اصفهان، اهواز و گیلان
خدمات تکمیلی کارگاهی	برش طولی دقیق	پانچ لوبیایی و پوشش رنگ	سوراخکاری دقیق با دستگاه سی‌ان‌سی و رنگ الکترواستاتیک

قیمت پروفیل z و تحلیل عوامل تاثیرگذار بر قیمت روز پروفیل زد

یکی از پرتکرارترین دغدغه‌های خریداران پیش از اقدام به ثبت سفارش، بررسی نوسانات بازار و اطلاع از قیمت پروفیل زد است. از آنجا که پرلین‌های سقفی بخش قابل توجهی از تناژ کل اسکلت فلزی سوله را به خود اختصاص می‌دهند، حتی تغییرات جزئی در نرخ هر کیلوگرم از این محصول می‌تواند بودجه نهایی پروژه را تا ده‌ها میلیون تومان جابه‌جا کند. بنابراین درک مکانیسم قیمت‌گذاری و شناخت متغیرهای اثرگذار بر نرخ نهایی، به مدیران پروژه کمک می‌کند تا بهترین زمان را برای خرید انتخاب نمایند.

به طور کلی، نرخ این مقطع فولادی در بازار ایران بر اساس واحد کیلوگرم اعلام می‌شود و سپس با توجه به وزن هر شاخه، بهای تمام‌شده کل سفارش محاسبه می‌گردد. زمانی که شما لیست قیمت پروفیل زد امروز را در وب‌سایت فولاد شاهان مشاهده می‌کنید، ارقام درج‌شده حاصل برآیند چندین فاکتور کلان اقتصادی و متغیرهای فنی خط تولید هستند.

مهم ترین فاکتورهای تعیین کننده پروفیل زد قیمت در بازار

عوامل متعددی به صورت روزانه و حتی ساعتی بر پروفیل زد قیمت می‌گذارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• نرخ روز کلاف ورق فولادی: ماده اولیه اصلی برای تولید این محصول، کلاف‌های ورق سیاه، ورق روغنی یا ورق گالوانیزه است. بیش از هشتاد درصد قیمت نهایی محصول وابسته به نرخ ورق در بورس کالا و بازار آزاد است. طبیعی است که محصولات تولیدشده از ورق فولاد مبارکه اصفهان به دلیل کیفیت سطح عالی، یکنواختی ضخامت و خواص مکانیکی استاندارد، قیمت بالاتری نسبت به ورق‌های متفرقه دارند.
• نوسانات نرخ ارز و قیمت جهانی شمش فولاد: بازار فولاد ایران همبستگی مستقیمی با نرخ دلار و قیمت‌های جهانی سنگ آهن و شمش فولادی دارد. هرگونه تغییر در نرخ ارز، بلافاصله بر قیمت پایه ورق‌های فولادی و هزینه‌های تامین قطعات خطوط تولید اثر می‌گذارد.
• ضخامت و ابعاد هندسی مقطع: در فرآیند نورد سرد، تنظیم غلتک‌ها و استهلاک دستگاه برای ضخامت‌های مختلف متفاوت است. همچنین مقاطع لبه‌دار در مقایسه با نمونه‌های ساده به ورق اولیه بیشتری نیاز دارند که باعث افزایش وزن و قیمت هر شاخه می‌شود.
• نوع فرآیند تولید و خدمات جانبی: اگر مشتری علاوه بر فرم‌دهی ساده، متقاضی دریافت خدمات سوراخکاری دقیق یا پوشش‌های رنگی خاص باشد، هزینه اجرت پانچکاری و رنگ‌آمیزی به قیمت پایه هر کیلوگرم اضافه خواهد شد.
• محل تحویل و هزینه‌های حمل و نقل: اینکه بار شما تحویل درب کارخانه در اصفهان باشد یا تحویل انبار و بنگاه تهران، تفاوت قیمتی محسوسی ایجاد می‌کند. نزدیکی جغرافیایی محل پروژه به مبدا بارگیری، نقش مهمی در کاهش هزینه‌های ترابری ایفا می‌نماید.
• میزان عرضه و تقاضای فصلی در صنعت ساختمان: در فصول گرم سال که پروژه‌های عمرانی و سوله‌سازی در اوج فعالیت قرار دارند، افزایش تقاضا برای مقاطع سقفی می‌تواند منجر به رشد قیمت‌ها شود.

کارشناسان بازار فولاد شاهان همواره به سازندگان توصیه می‌کنند که به دلیل نوسانات لحظه‌ای نرخ ورق در بازار داخلی، پیش از نهایی کردن برآورد مالی پروژه، حتماً استعلام آنلاین و تلفنی قیمت روز را دریافت کرده و با دریافت پیش‌فاکتور، نرخ خرید خود را تثبیت نمایند.

بررسی جامع انواع پروفیل زد بر اساس جنس ورق و پوشش سطحی

تنوع شرایط اقلیمی، تفاوت در نوع کاربری سازه‌ها و نیازهای متفاوت معماری باعث شده است که تولیدکنندگان این مقطع را با استفاده از ورق‌های متنوعی به مرحله تولید برسانند. هنگام اقدام برای خرید پروفیل z، اولین سوالی که باید به آن پاسخ دهید این است که سازه شما در چه محیطی قرار دارد و چه میزان رطوبت یا مواد خورنده در آن فضا وجود دارد. بر اساس جنس ورق پایه، این مقاطع به پنج دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. پروفیل زد سیاه یا نورد گرم استاندارد ST37 و ST52

پرمصرف‌ترین نوع موجود در بازار ایران برای ساخت سوله‌های صنعتی در مناطق با آب و هوای معمولی و خشک، مقاطع تولیدشده از ورق سیاه یا ورق نورد گرم هستند. این محصولات عمدتاً در ضخامت‌های ۲ میلی‌متر به بالا و از فولاد ساختمانی نرم با استاندارد ST37 ساخته می‌شوند. فولاد ST37 به دلیل شکل‌پذیری بسیار عالی در زیر غلتک‌های نورد سرد و قابلیت جوشکاری فوق‌العاده، گزینه‌ای ایده‌آل برای سوله‌های استاندارد است. در پروژه‌های سنگین‌تر مانند آشیانه‌های هواپیما یا سالن‌های صنعتی با دهانه‌های بسیار بلند و بارهای دینامیکی شدید، از ورق‌های آلیاژی‌تر با استاندارد ST52 استفاده می‌شود که تنش تسلیم و مقاومت کششی بسیار بالاتری را در اختیار طراح سازه قرار می‌دهد.

۲. پروفیل زد روغنی یا نورد سرد سبک

در مواردی که نیاز به تولید مقاطعی با ضخامت کمتر از ۲ میلی‌متر، مثلاً در بازه ۰.۸ تا ۱.۵ میلی‌متر باشد، از ورق‌های نورد سرد یا همان ورق روغنی استفاده می‌شود. این دسته از مقاطع سطح بسیار صاف، صیقلی و دقت ابعادی بی‌نظیری دارند و بیشتر در فضاهای داخلی، سقف‌های کاذب صنعتی، سازه‌های موقت و قفسه‌بندی‌های بزرگ انبارها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۳. پروفیل z گالوانیزه و مزایای آن در محیط های مرطوب و خورنده

زنگ‌زدگی و خوردگی فولاد، بزرگ‌ترین دشمن سازه‌های فلزی در بلندمدت است. در پروژه‌هایی که در مناطق شمالی و جنوبی کشور با رطوبت هوای بالا اجرا می‌شوند، و همچنین در ساخت گلخانه‌های صنعتی، مرغداری‌ها، دامداری‌ها، سالن‌های پرورش قارچ و کارخانجات صنایع غذایی و شیمیایی، بخار آب و گازهای اسیدی به سرعت مقاطع فولادی معمولی را تخریب می‌کنند. در چنین شرایطی، استفاده از پروفیل z گالوانیزه بهترین و اقتصادی‌ترین راهکار مهندسی است.

این محصول به دو روش تولید می‌شود؛ یا مستقیماً از کلاف ورق گالوانیزه فابریک در خط رول فرمینگ شکل می‌گیرد، و یا پس از تولید از ورق سیاه، به روش گالوانیزاسیون گرم در حوضچه‌های مذاب روی غوطه‌ور می‌شود. پوشش فلز روی بر سطح فولاد، یک سد محافظتی کاتدی ایجاد می‌کند که حتی در صورت ایجاد خراش‌های سطحی در حین نصب، مانع از نفوذ اکسیداسیون به لایه‌های زیرین فلز شده و عمر مفید سقف سازه را تا بیش از پنجاه سال تضمین می‌نماید.

۴. پروفیل زد رنگی و بررسی قیمت پروفیل زد رنگی در بازار

در بسیاری از سالن‌های ورزشی، مجتمع‌های تجاری مدرن، نمایشگاه‌های دائمی و سوله‌هایی که زیرسازی سقف آن‌ها از داخل سالن قابل رویت است و سقف کاذب ندارند، زیبایی ظاهری و هماهنگی رنگ سازه با هویت بصری مجموعه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. برای پاسخ به این نیاز، پروفیل زد رنگی به بازار عرضه شده است. این محصول یا از ورق‌های گالوانیزه پیش‌رنگ‌شده کارخانه‌ای تولید می‌گردد و یا پس از فرمینگ ورق سیاه، در خطوط رنگ الکترواستاتیک پودری یا کوره‌ای پوشش داده می‌شود.

پوشش رنگ علاوه بر ایجاد ظاهری بسیار شکیل و مدرن، مقاومت مقطع را در برابر رطوبت و اشعه فرابنفش خورشید دوچندان می‌کند. در خصوص قیمت پروفیل زد رنگی باید توجه داشت که نوع رنگ مصرفی، ضخامت لایه میکرونی رنگ و پایه گالوانیزه یا سیاه بودن ورق زیرین، عوامل اصلی تعیین‌کننده نرخ نهایی هستند. با این حال، خرید مستقیم مقطع رنگی از فولاد شاهان، هزینه‌های سنگین رنگ‌آمیزی دستی در ارتفاع و پرت مصالح در کارگاه را به طور کامل حذف می‌کند.

۵. پروفیل آلومینیوم z و کاربردهای تخصصی پروفیل z آلومینیومی

علاوه بر مقاطع فولادی، در برخی صنایع خاص و پروژه‌های معماری مدرن، نیاز به مقطعی وجود دارد که در کنار استحکام مناسب، وزن فوق‌العاده ناچیزی داشته باشد و به هیچ عنوان دچار زنگ‌زدگی نشود. در این بخش، پروفیل آلومینیوم z وارد میدان می‌شود. این محصول برخلاف نمونه‌های فولادی که با نورد ورق ساخته می‌شوند، عمدتاً به روش اکستروژن از بیلت‌های آلومینیوم آلیاژی سری ۶۰۰۰ مانند آلیاژ ۶۰۶۳ تولید می‌گردد.

مهم‌ترین کاربردهای پروفیل z آلومینیومی شامل اجرای زیرسازی نماهای خشک ساختمانی مانند نمای کامپوزیت، نمای سرامیک خشک و اچ‌پی‌ال، ساخت فریم پنجره‌های صنعتی، ساخت استراکچرهای فوق سبک برای پنل‌های خورشیدی سقفی، صنایع دریایی و کشتی‌سازی، و ساخت اتاق‌های ایزوله یا کلین‌روم در صنایع دارویی و الکترونیک است.

جدول مقایسه انواع پروفیل زد بر اساس جنس و پوشش

برای انتخاب دقیق‌ترین گزینه متناسب با بودجه و شرایط محیطی پروژه، جدول مقایسه‌ای زیر راهنمای جامعی در اختیار شما قرار می‌دهد:

نوع محصول بر اساس جنس	مقاومت در برابر خوردگی	استحکام مکانیکی	زیبایی ظاهری	مهم‌ترین محیط‌های کاربری	ارزش خرید اقتصادی
زد سیاه استاندارد ST37	پایین نیازمند ضدزنگ	بسیار بالا	معمولی صنعتی	سوله‌های صنعتی مناطق خشک و انبارها	بسیار اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه
زد سیاه آلیاژی ST52	پایین نیازمند پوشش	فوق‌العاده بالا	معمولی صنعتی	سازه‌های سنگین با دهانه بسیار بلند	مناسب پروژه‌های خاص مهندسی
زد گالوانیزه گرم	بسیار عالی و ماندگار	بالا	نقره‌ای براق	گلخانه‌ها، مرغداری‌ها و مناطق شرجی	حذف کامل هزینه نگهداری بلندمدت
زد رنگی الکترواستاتیک	عالی با محافظت دوگانه	بالا	بسیار زیبا و متنوع	سالن‌های ورزشی، تجاری و نمایان	صرفه‌جویی در هزینه نقاشی کارگاهی
زد آلومینیومی اکسترود	ضدزنگ کامل و دائمی	متوسط به بالا	مدرن و دکوراتیو	نمای خشک ساختمان و صنایع دریایی	ایده‌آل برای کاهش حداکثری وزن

دسته بندی انواع قوطی پروفیل z از نظر شکل ظاهری و جزئیات هندسی

در اصطلاح رایج بازار آهن کشور، بسیاری از فعالان و پیمانکاران به این مقطع قوطی پروفیل z یا قوطی زد نیز می‌گویند؛ هرچند همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، از نظر علمی این محصول یک مقطع باز است. صرف‌نظر از نام‌گذاری‌های بازاری، این مقاطع از لحاظ فرم ظاهری لبه‌ها و وضعیت بدنه به سه گروه کلیدی تقسیم می‌شوند که هر کدام رفتار سازه‌ای و سرعت اجرای متفاوتی دارند:

۱. پروفیل زد ساده یا بدون لبه

در این مدل، دو بال افقی در بالا و پایین جان دارای سطحی کاملاً صاف و یکنواخت تا انتها هستند و هیچ‌گونه خمیدگی یا تاخوردگی اضافی در لبه پایانی بال‌ها وجود ندارد. تولید این مدل ساده‌تر است اما به دلیل نداشتن لبه‌های تقویتی، مقاومت کمتری در برابر کمانش موضعی بال‌ها و پیچش جانبی در دهانه‌های بلند دارد. بنابراین استفاده از نوع ساده بیشتر به سازه‌های کوچک، دهانه‌های کوتاه، شاسی‌کشی‌های سبک و اتصالات فرعی محدود می‌شود.

۲. پروفیل زد لبه دار یا تقویت شده با استیفنر

در مهندسی سازه‌های سرد نورد شده، اضافه کردن یک خم کوچک با زاویه نود درجه یا چهل و پنج درجه در انتهای بال‌ها، معجزه می‌کند. این لبه‌های برگشتی در اصطلاح فنی استیفنر یا سخت‌کننده نامیده می‌شوند. وجود این لبه‌ها باعث می‌شود ممان اینرسی مقطع حول محورهای اصلی و فرعی افزایش یافته و مقاومت بال‌های فشاری در برابر تابیدگی و کمانش موضعی به شکل چشمگیری تقویت شود. امروزه در بیش از نود درصد پروژه‌های سوله‌سازی استاندارد، هنگام ثبت سفارش پروفیل z، نوع لبه‌دار توسط طراحان سازه انتخاب و تاکید می‌گردد.

۳. پروفیل زد پانچ شده و مزایای پروفیل زد پانچ دار در سرعت اجرای سوله

در روش‌های سنتی نصب لاپه‌های سقفی، کارگران پس از بالا بردن شاخه‌های شش متری به روی سقف سوله، مجبور بودند محل قرارگیری پیچ‌ها را علامت‌گذاری کرده و با دریل‌های دستی یا دستگاه هواگاز در ارتفاع سوراخکاری کنند. این کار نه تنها سرعت اجرای پروژه را به شدت کاهش می‌داد، بلکه باعث ایجاد سوراخ‌های غیراستاندارد، تضعیف مقطع و بروز خطاهای مونتاژی می‌شد.

برای حل این مشکل، تولید پروفیل زد پانچ شده در کارخانه رواج یافت. در این محصول، در حین فرآیند تولید و قبل یا بعد از مرحله رول فرمینگ، سوراخ‌هایی با فرم دایره‌ای یا لوبیایی‌شکل به وسیله دستگاه‌های پرس سی‌ان‌سی با دقت میلی‌متری بر روی جان و بال‌های مقطع ایجاد می‌شود. استفاده از پروفیل زد پانچ دار مزایای بی‌شماری دارد:

• افزایش سرعت نصب و مونتاژ زیرسازی سقف تا بیش از سه برابر نسبت به حالت سنتی
• حذف کامل نیاز به جوشکاری یا سوراخکاری دستی در ارتفاع و ارتقای ایمنی کارگران
• شکل لوبیایی سوراخ‌ها امکان رگلاژ دقیق شاخه‌ها و جبران خطاهای احتمالی نصب قاب‌های سوله را فراهم می‌سازد
• قابلیت اجرای دقیق اتصالات همپوشانی یا اورلپ در روی تکیه‌گاه‌ها با پیچ و مهره‌های استاندارد سازه‌ای

مشخصات فنی پروفیل z و راهنمای علائم اختصاری در نقشه های سازه

مهندسان طراح، نقشه کشان صنعتی و مسئولان خرید برای اینکه بتوانند زبان مشترکی با کارخانه تولیدکننده داشته باشند، از علائم اختصاری و استانداردهای ابعادی مشخصی استفاده می‌کنند. آشنایی با این مشخصات فنی به شما کمک می‌کند تا هنگام مطالعه نقشه‌های شاپ دراوینگ، بدون هیچ‌گونه ابهامی لیست متریال خود را استخراج کرده و جهت خرید پروفیل زد به واحد فروش فولاد شاهان ارائه دهید.

یک مقطع زد استاندارد بر اساس ارتفاع بخش میانی خود نام‌گذاری می‌شود. به عنوان مثال، وقتی می‌گوییم سایز زد ۱۸ یا زد ۱۸۰، منظور مقطعی است که ارتفاع جان آن دقیقاً ۱۸ سانتی‌متر یا ۱۸۰ میلی‌متر است. نکته بسیار مهم و فنی در طراحی بال‌های این محصول که بسیاری از افراد غیرمتخصص به آن توجه نمی‌کنند، نامساوی بودن عرض دو بال در سفارش‌های حرفه‌ای سوله است. معمولاً عرض بال بالا حدود ۵ تا ۱۰ میلی‌متر کوچک‌تر یا بزرگ‌تر از عرض بال پایین در نظر گرفته می‌شود. علت این طراحی هوشمندانه آن است که وقتی دو شاخه را در محل تکیه‌گاه به میزان مشخصی روی هم قرار می‌دهیم تا اتصال همپوشانی یا اورلپ ایجاد شود، یک شاخه با چرخش صد و هشتاد درجه‌ای کاملاً در دل شاخه دیگر چفت شده و یک مقطع دوبل یکپارچه و فوق‌العاده مستحکم را در محل بیشترین لنگر خمشی شکل می‌دهد.

جدول راهنمای جامع علائم اختصاری پروفیل زد در نقشه خوانی

در نقشه‌های اجرایی اسکلت فلزی و جداول اشتال، هر یک از اجزای هندسی این مقطع با یک حرف انگلیسی مشخص نمایش داده می‌شود که در جدول زیر به طور کامل تشریح شده‌اند:

علامت انحصاری در نقشه	نام فارسی بخش مقطع	معادل تخصصی انگلیسی	محدوده ابعاد استاندارد در بازار	توضیح کاربرد مهندسی در سازه
H	ارتفاع جان پروفیل	Web Height	۱۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌متر	فاصله عمودی بین دو بال افقی و عامل اصلی تحمل لنگر خمشی
A یا B1	عرض بال بالایی	Upper Flange Width	۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌متر	سطح اتکای پوشش سقف مانند ساندویچ پانل و ورق شیروانی
B یا B2	عرض بال پایینی	Lower Flange Width	۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌متر	سطح نشیمنگاه مقطع بر روی نبشی ناودانی یا تیر ورق قاب سوله
C1	طول لبه برگشتی بالا	Upper Lip Length	۱۵ تا ۳۰ میلی‌متر	خم تقویتی انتهای بال بالا برای جلوگیری از کمانش موضعی
C2	طول لبه برگشتی پایین	Lower Lip Length	۱۵ تا ۳۰ میلی‌متر	خم تقویتی انتهای بال پایین برای افزایش مقاومت پیچشی
T	ضخامت ورق فولادی	Sheet Thickness	۱.۵ تا ۵ میلی‌متر	ضخامت کلاف ورق مصرفی که مستقیماً تعیین‌کننده وزن و مقاومت است
L	طول شاخه پروفیل	Total Length	۶۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ میلی‌متر	طول کلی قطعه بر اساس فاصله قاب‌های سوله به علاوه طول اورلپ

دسته بندی فنی انواع پروفیل زد بر اساس ضخامت ورق مصرفی

از منظر محاسبات سازه‌ای و آیین‌نامه‌های طراحی مقاطع نورد سرد، این محصولات بر اساس ضخامت بدنه به سه رده کلی تقسیم می‌شوند:

1. پروفیل زد سبک: این رده شامل مقاطعی با ضخامت کمتر از ۲ میلی‌متر است. تمرکز اصلی در این گروه بر روی کاهش حداکثری وزن و سرعت بالای نصب است و برای سازه‌های کم‌بار، گلخانه‌های سبک، سایبان‌ها و دهانه‌های کوتاه کارایی دارد.
2. پروفیل زد نیمه سنگین: این گروه که پرکاربردترین رده در بازار ایران است، ضخامت‌های ۲ تا ۲.۵ میلی‌متر را شامل می‌شود. این ضخامت‌ها بهترین تعادل فنی و اقتصادی را میان وزن سبک و مقاومت خمشی بالا برقرار می‌کنند و در اکثر سوله‌های صنعتی استاندارد به کار می‌روند.
3. پروفیل زد سنگین یا صنعتی: مقاطعی که با ضخامت بالاتر از ۲.۵ میلی‌متر، یعنی ضخامت‌های ۳ و ۳.۵ و ۴ و ۵ میلی‌متر تولید می‌شوند در این دسته قرار می‌گیرند. این مقاطع برای سوله‌های سنگین، دهانه‌های بسیار عریض، مناطق سردسیر با بار برف سنگین و سازه‌های تحت بارهای دینامیکی طراحی شده‌اند.

قیمت و وزن پروفیل زد در سایزهای پرکاربرد بازار از Z14 تا Z30

یکی از کلیدی‌ترین مباحثی که هر مهندس مترور، مدیر تدارکات و سازنده‌ای باید بر آن تسلط کامل داشته باشد، رابطه مستقیم میان ابعاد هندسی و قیمت و وزن پروفیل زد است. از آنجا که مبنای خرید و فروش این محصول در کارخانه‌ها و بنگاه‌های معتبر بر اساس وزن باسکول به واحد کیلوگرم است، اطلاع دقیق از وزن هر متر طول یا وزن هر شاخه شش متری به شما این امکان را می‌دهد که پیش از ثبت سفارش، تناژ کل پروژه و بودجه مورد نیاز را با دقت نزدیک به صد در صد برآورد نمایید.

علاوه بر جنبه مالی، وزن دقیق مقطع در نرم‌افزارهای تحلیل و طراحی سازه مانند سپ و ایتبس برای محاسبه بار مرده سقف اهمیت حیاتی دارد. اگرپروفیل تحویلی در سر پروژه وزنی کمتر از جدول استاندارد داشته باشد، نشان‌دهنده استفاده از ورق با ضخامت کمتر یا ابعاد بال و لبه کوچک‌تر است که ضریب اطمینان سازه را کاهش می‌دهد.

مشخصات و وزن پروفیل زد 14 و زد 15

سایزهای زد ۱۴ و زد ۱۵ با ارتفاع جان ۱۴۰ و ۱۵۰ میلی‌متر، کوچک‌ترین اعضای خانواده پرلین‌های سوله‌ای هستند. این دو سایز بیشتر در پروژه‌های سبک، ساخت گلخانه‌های مدرن، سقف‌های شیروانی ویلاها، پارکینگ‌های مسقف شهری و سالن‌های با دهانه کوچک و فاصله قاب‌های نزدیک به کار می‌روند. وزن سبک این مقاطع باعث می‌شود حمل و نقل و نصب آن‌ها توسط نیروی انسانی و بدون نیاز به تجهیزات سنگین به سرعت انجام پذیرد.

مشخصات و وزن پروفیل زد 16

مقطع زد ۱۶ با ارتفاع جان ۱۶۰ میلی‌متر، یکی از اقتصادی‌ترین و پرفروش‌ترین سایزها برای سوله‌های سبک و نیمه‌سنگین با دهانه‌های کوتاه تا متوسط است. استفاده از این سایز در پروژه‌هایی که بار برف منطقه کم تا متوسط است، هزینه تمام‌شده اسکلت فلزی را به شکل محسوسی کاهش می‌دهد. وزن تقریبی هر متر طول از سایز زد ۱۶ بر اساس ضخامت ورق به شرح زیر است:

• ضخامت ۲ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۴.۸۵ کیلوگرم در هر متر و ۲۹.۱ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۲.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۶.۰۲ کیلوگرم در هر متر و ۳۶.۱ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۷.۲۰ کیلوگرم در هر متر و ۴۳.۲ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری

مشخصات و وزن پروفیل زد 18

از نگاه مهندسان طراح سازه، سایز زد ۱۸ با ارتفاع جان ۱۸۰ میلی‌متر، یک مقطع طلایی و میانی محسوب می‌شود. زمانی که دهانه سوله یا فاصله قاب‌ها به گونه‌ای است که سایز ۱۶ جوابگوی خیز مجاز سقف نیست و از طرفی استفاده از سایز ۲۰ باعث تحمیل هزینه اضافی می‌شود، زد ۱۸ بهترین عملکرد فنی و اقتصادی را به نمایش می‌گذارد. این سایز انعطاف‌پذیری بالایی در اجرا دارد و وزن تقریبی آن عبارت است از:

• ضخامت ۲ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۵.۱۸ کیلوگرم در هر متر و ۳۱.۰۸ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۲.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۶.۴۵ کیلوگرم در هر متر و ۳۸.۷ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۷.۷۲ کیلوگرم در هر متر و ۴۶.۳ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری

مشخصات و وزن پروفیل زد 20

بدون تردید، سایز زد ۲۰ با ارتفاع جان ۲۰۰ میلی‌متر، استانداردترین و پرتقاضاترین سایز در صنعت سوله‌سازی ایران است. تجربه عملی صدها پروژه صنعتی نشان می‌دهد که هندسه این سایز بیشترین تطابق را با دهانه‌های متداول سوله‌های صنعتی کشور دارد و کمترین میزان خطا و پیچش را در حین نصب ایجاد می‌نماید. به همین دلیل، بخش بزرگی از ظرفیت خطوط تولید در زمان ثبت سفارش پروفیل z به سایز ۲۰ اختصاص می‌یابد. وزن تقریبی این سایز پرکاربرد به صورت زیر است:

• ضخامت ۲ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۵.۴۷ کیلوگرم در هر متر و ۳۲.۸ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۲.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۶.۸۰ کیلوگرم در هر متر و ۴۰.۸ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۸.۱۴ کیلوگرم در هر متر و ۴۸.۸ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۹.۴۷ کیلوگرم در هر متر و ۵۶.۸ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری

مشخصات و وزن پروفیل زد 22

سایز زد ۲۲ با ارتفاع جان ۲۲۰ میلی‌متر برای شرایطی طراحی شده است که با سوله‌های بزرگ، فاصله قاب‌های زیاد و بارگذاری‌های سنگین ناشی از برف، باد یا پوشش‌های سقفی سنگین و تاسیسات معلق روبه‌رو هستیم. افزایش ارتفاع جان در این سایز، ممان اینرسی مقطع را به شدت بالا برده و تغییر شکل یا شکم‌دادگی سقف را به حداقل ممکن می‌رساند. وزن تقریبی هر متر و هر شاخه از سایز زد ۲۲ به شرح زیر است:

• ضخامت ۲ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۵.۷۸ کیلوگرم در هر متر و ۳۴.۷ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۲.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۷.۱۹ کیلوگرم در هر متر و ۴۳.۱ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۸.۶۱ کیلوگرم در هر متر و ۵۱.۶ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری
• ضخامت ۳.۵ میلی‌متر دارای وزن حدودی ۱۰.۰۲ کیلوگرم در هر متر و ۶۰.۱ کیلوگرم برای شاخه ۶ متری

مشخصات فنی و وزن پروفیل زد 24 تا پروفیل زد 30

در پروژه‌های فوق سنگین صنعتی، کارخانجات فولاد و پتروشیمی، انبارهای مکانیزه بزرگ و سالن‌های با دهانه‌های بسیار عریض، از سایزهای زد ۲۴، زد ۲۵، زد ۲۶، زد ۲۸ و به ویژه زد ۳۰ استفاده می‌شود. علت نام‌گذاری سایز زد ۳۰ آن است که ارتفاع جان آن ۳۰ سانتی‌متر یا ۳۰۰ میلی‌متر است. این مقطع غول‌پیکر معمولاً با ضخامت‌های بالای ۳ و ۴ میلی‌متر تولید می‌شود؛ به گونه‌ای که هر شاخه ۶ متری از سایز زد ۳۰ با ضخامت ۴ میلی‌متر، وزنی در حدود ۹۰ کیلوگرم دارد و پایداری بی‌نظیری در برابر بارهای خمشی، پیچشی و دینامیکی ایجاد می‌کند.

جدول جامع وزن و مشخصات ابعادی انواع پروفیل زد

در جدول زیر، اطلاعات کامل ابعاد و وزن استاندارد پرکاربردترین سایزهای موجود در فولاد شاهان به صورت یکجا گردآوری شده است تا به عنوان یک مرجع مهندسی سریع مورد استفاده شما قرار گیرد:

سایز مقطع	ارتفاع جان میلی‌متر	عرض بال‌ها میلی‌متر	ضخامت ورق میلی‌متر	وزن یک متر کیلوگرم	وزن شاخه ۶ متری کیلوگرم	نوع کاربری پیشنهادی در سازه
Z14	۱۴۰	۶۰ در ۵۰	۲.۰	۴.۴۰	۲۶.۴۰	گلخانه‌ها و سقف‌های سبک
Z16	۱۶۰	۷۰ در ۶۰	۲.۰	۴.۸۵	۲۹.۱۰	سوله‌های سبک با دهانه کوتاه
Z16	۱۶۰	۷۰ در ۶۰	۲.۵	۶.۰۲	۳۶.۱۲	سوله‌های اقتصادی متوسط
Z16	۱۶۰	۷۰ در ۶۰	۳.۰	۷.۲۰	۴۳.۲۰	سالن‌های صنعتی با دهانه کوتاه
Z18	۱۸۰	۷۰ در ۶۰	۲.۰	۵.۱۸	۳۱.۰۸	سوله‌های نیمه‌سنگین و انبارها
Z18	۱۸۰	۷۰ در ۶۰	۲.۵	۶.۴۵	۳۸.۷۰	پرکاربردترین سایز میانی سوله
Z18	۱۸۰	۷۰ در ۶۰	۳.۰	۷.۷۲	۴۶.۳۲	سازه‌های صنعتی مناطق برف‌خیز
Z20	۲۰۰	۷۰ در ۶۰	۲.۰	۵.۴۷	۳۲.۸۲	سوله‌های استاندارد صنعتی
Z20	۲۰۰	۷۰ در ۶۰	۲.۵	۶.۸۰	۴۰.۸۰	انتخاب پیش‌فرض سوله‌های ایران
Z20	۲۰۰	۷۰ در ۶۰	۳.۰	۸.۱۴	۴۸.۸۴	سالن‌های تولید و سوله‌های سنگین
Z20	۲۰۰	۷۰ در ۶۰	۳.۵	۹.۴۷	۵۶.۸۲	سازه‌های با فاصله قاب زیاد
Z22	۲۲۰	۷۰ در ۶۰	۲.۵	۷.۱۹	۴۳.۱۴	سوله‌های با دهانه بلند
Z22	۲۲۰	۷۰ در ۶۰	۳.۰	۸.۶۱	۵۱.۶۶	سوله‌های سنگین با بار برف بالا
Z22	۲۲۰	۷۰ در ۶۰	۳.۵	۱۰.۰۲	۶۰.۱۲	سالن‌های صنعتی بزرگ و مرتفع
Z24	۲۴۰	۸۰ در ۷۰	۳.۰	۹.۴۰	۵۶.۴۰	سازه‌های صنعتی ویژه
Z30	۳۰۰	۱۰۰ در ۹۰	۴.۰	۱۵.۰۰	۹۰.۰۰	ابرسازه‌ها و اسکله‌ها و کارخانجات

نحوه تولید پروفیل زد به روش رول فرمینگ سرد و پرس برک

کیفیت نهایی، دقت زوایای خم، عدم وجود تابیدگی طولی و سلامت سطح مقطع، وابستگی مستقیمی به تکنولوژی خط تولید کارخانه دارد. زمانی که شما اقدام به ثبت سفارش پروفیل z می‌کنید، خوب است بدانید که در صنعت فولاد کشور، این مقطع به دو روش کاملاً متفاوت یعنی روش رول فرمینگ سرد و روش خمکاری با دستگاه پرس برک تولید می‌شود. شناخت تفاوت این دو روش به شما کمک می‌کند تا متریالی متناسب با حساسیت پروژه خود تهیه نمایید.

۱. فرآیند تولید پیوسته به روش نورد سرد یا رول فرمینگ

پیشرفته‌ترین، دقیق‌ترین و استانداردترین روش تولید مقاطع باز سوله‌ای، استفاده از خطوط تمام اتوماتیک رول فرمینگ سرد است. این فرآیند صنعتی در شش مرحله پیوسته و بدون دخالت دست انجام می‌گیرد:

1. تامین و بازرسی کلاف ورق: ابتدا رول یا کلاف ورق فولادی از کارخانه‌های معتبری همچون فولاد مبارکه اصفهان وارد کارخانه شده و از نظر ضخامت، کیفیت سطح و خواص مکانیکی کنترل می‌شود.
2. عملیات برش طولی یا اسلیتینگ: کلاف مادر وارد دستگاه برش رول به رول شده و تیغه‌های دیسکی، ورق عریض را به نوارهای باریکی که عرض آن‌ها دقیقاً برابر با گسترده پروفیل مورد نظر است برش می‌دهند.
3. ورود به ایستگاه‌های غلتکی رول فرمینگ: نوار ورق برش‌خورده وارد خط اصلی شده و به صورت پیوسته از میان چندین ایستگاه غلتکی متوالی عبور می‌کند. هر جفت غلتک، زاویه خم کوچکی در ورق ایجاد می‌کند تا به تدریج و بدون ایجاد تنش‌های ناگهانی یا ترک‌های ریز در گوشه‌ها، فرم نهایی حرف زد به همراه لبه‌های برگشتی شکل بگیرد.
4. سوراخکاری و پانچ اتوماتیک: در صورتی که مشتری سفارش نوع پانچ‌دار را ثبت کرده باشد، واحد پانچ هیدرولیک متصل به سیستم کنترل کامپیوتری، سوراخ‌های لوبیایی را در فواصل تعریف‌شده بر روی جان و بال ایجاد می‌نماید.
5. برش عرضی در طول سفارشی: پس از فرم‌دهی کامل، گیوتین پروازی خط تولید بدون متوقف کردن حرکت ورق، پروفیل را دقیقاً در طول سفارش داده شده، چه ۶ متری استاندارد و چه طول‌های سفارشی تا ۱۶ متر، برش می‌دهد.
6. کنترل تابیدگی و بسته‌بندی نهایی: در انتهای خط، شاخه‌ها از نظر صاف بودن، نبودن پیچش طولی و دقت زوایا توسط واحد کنترل کیفیت بررسی شده و در بندیل‌های استاندارد بسته‌بندی می‌شوند.

۲. تولید به روش دستگاه خم یا پرس برک

در مواردی که پروژه نیازمند ضخامت‌های بسیار بالا مثلاً ۴ یا ۵ میلی‌متر است، یا ابعاد بال و جان کاملاً خاص و غیرمتعارف بوده و تناژ سفارش نیز محدود است، از دستگاه‌های پرس برک هیدرولیک استفاده می‌شود. در این روش، ابتدا ورق‌های شیت‌شده با گیوتین به عرض مورد نظر بریده می‌شوند و سپس اپراتور در چند مرحله، لبه‌ها و بال‌ها را زیر تیغه پرس خم می‌کند. محدودیت اصلی روش پرس برک آن است که طول شاخه تولیدی محدود به طول تیغه دستگاه، معمولاً ۶ متر، است و سرعت تولید آن نسبت به رول فرمینگ پایین‌تر می‌باشد؛ اما برای ساخت مقاطع خاص و فوق سنگین گزینه‌ای بسیار کارآمد است.

مقایسه مهندسی و تفاوت پروفیل زد با پروفیل C و سایر مقاطع باز

یکی از سوالات بسیار مهمی که مهندسان محاسب و سازندگان هنگام طراحی زیرسازی سقف سوله از کارشناسان فنی فولاد شاهان می‌پرسند این است که تفاوت پرلین زد با پرلین سی یا ناودانی چیست و در چه شرایطی انتخاب مقطع زد اولویت دارد. اگرچه هر دو مقطع زد و سی از طریق نورد سرد تولید می‌شوند و کاربرد مشابهی در نگهداری پوشش سقف دارند، اما رفتار استاتیکی و قابلیت‌های اجرایی آن‌ها تفاوت‌های بنیادینی با یکدیگر دارد.

چرا در سوله های با سقف شیبدار و دهانه بلند پروفیل زد برنده مطلق است

مهم‌ترین برتری‌های مهندسی مقطع زد نسبت به مقطع سی و سایر مقاطع عبارتند از:

• قابلیت همپوشانی یا اورلپ در تکیه‌گاه‌ها: این ویژگی، برگ برنده اصلی مقطع زد است. به دلیل زاویه خاص بال‌ها و نامساوی بودن عرض بال بالا و پایین، می‌توان دو شاخه زد را در محل قرارگیری روی قاب اصلی سوله، داخل یکدیگر قرار داد و به هم پیچ کرد. این کار باعث می‌شود پرلین سقفی از حالت دو سر ساده خارج شده و به یک تیر پیوسته یا سراسری در کل طول سوله تبدیل شود. پیوستگی تیر باعث کاهش شدید لنگر خمشی وسط دهانه و کاهش خیز سقف می‌شود. در حالی که پروفیل سی به دلیل شکل هندسی خود، به راحتی قابلیت همپوشانی تودرتو را ندارد.
• تطابق مکانیکی با شیب سقف سوله: در سقف‌های شیبدار، راستای بار جاذبه زمین عمودی است اما پرلین به صورت کج و هم‌راستا با شیب بام نصب می‌شود. در پروفیل زد، محورهای اصلی اینرسی مقطع نسبت به جان زاویه دارند. وقتی این مقطع روی سقف شیبدار نصب می‌شود، محور اصلی باربری آن تقریباً در راستای نیروی عمودی برف و وزن سقف قرار می‌گیرد و در نتیجه پیچش بسیار کمتری را تجربه می‌کند.
• بهینه‌سازی مصرف فولاد در دهانه‌های بلند: به دلیل امکان اجرای اتصال اورلپ و ایجاد مقطع دوبل در نقاط تکیه‌گاهی که بیشترین لنگر منفی را دارند، می‌توان با استفاده از پرلین زد ضخامت کمتری را نسبت به پروفیل سی برای یک دهانه مشخص انتخاب کرد که مستقیماً به کاهش هزینه قیمت روز پروفیل زد در کل پروژه منجر می‌شود.

چه زمانی پروفیل C یا سایر مقاطع انتخاب می شوند

پروفیل سی به دلیل اینکه مرکز برش و مرکز ثقل نزدیک‌تری در حالت افقی دارد، بیشتر برای دهانه‌های کوتاه، سقف‌های کاملاً مسطح و بدون شیب، ساخت ستون‌های فرعی دیوار یا وال‌پست، و فریم‌بندی‌های اطراف درب و پنجره سوله استفاده می‌شود. بنابراین در یک سوله مهندسی استاندارد، برای لاپه‌های اصلی سقف شیبدار، اقدام به سفارش پروفیل z بهترین و علمی‌ترین تصمیم ممکن است.

جدول مقایسه تخصصی پروفیل زد و پروفیل C در سازه های فلزی

شاخص مقایسه مهندسی	پروفیل زد پرلین	پروفیل سی پرلین	نتیجه و برتری اجرایی
قابلیت همپوشانی در تکیه‌گاه	بسیار عالی و تودرتو	ضعیف و نیازمند قطعه واسط	برتری کامل مقطع زد در ایجاد تیر پیوسته
عملکرد در سقف‌های شیبدار	انطباق محور اینرسی با راستای بار	ایجاد لنگر پیچشی اضافی در شیب	عملکرد بسیار بهینه‌تر مقطع زد در بام‌های شیبدار
حداکثر دهانه قابل پوشش	دهانه‌های بلند و فوق بلند صنعتی	دهانه‌های کوتاه و متوسط	صرفه اقتصادی بالای مقطع زد در سوله‌های بزرگ
کاربرد در دیوارکشی و وال‌پست	متوسط	بسیار عالی به دلیل تقارن بال‌ها	برتری مقطع سی در قاب‌بندی دیوارها و بازشوها
وزن و مصرف فولاد در سقف	کاهش محسوس وزن با سیستم اورلپ	مصرف فولاد بیشتر به دلیل تیر ساده	کاهش هزینه نهایی پروژه با انتخاب مقطع زد

مهم ترین کاربردهای پروفیل z در سوله سازی و صنایع زیرساختی

طراحی هوشمندانه، تنوع بی‌نظیر در ابعاد و ضخامت، و سرعت بالای نصب باعث شده است که این محصول تنها به یک صنعت خاص محدود نماند و در طیف وسیعی از پروژه‌های عمرانی، زیرساختی و صنعتی نقش‌آفرینی کند. در ادامه، مهم‌ترین حوزه‌های کاربری این مقطع کلیدی را مرور می‌کنیم:

۱. ساخت سوله های صنعتی، کارخانجات و انبارهای بزرگ

اصلی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کاربرد این محصول، اجرای شبکه تیرریزی فرعی سقف و دیوار در سوله‌های صنعتی، سالن‌های خط تولید، سردخانه‌ها، انبارهای لجستیکی و آشیانه‌های تعمیر و نگهداری هواپیما است. در این سازه‌ها، شاخه‌های زد با فواصل مشخص، معمولاً بین ۱ تا ۱.۵ متر، بر روی قاب‌های اصلی سوله پیچ می‌شوند و بستری مستحکم برای نصب ورق‌های شیروانی، توری و پشم شیشه یا ساندویچ پانل‌های سقفی و دیواری فراهم می‌سازند.

۲. ساخت استراکچر نیروگاه های خورشیدی و پنل های فتوولتائیک

با گسترش روزافزون انرژی‌های تجدیدپذیر و احداث مزارع بزرگ خورشیدی در کشور، تقاضا برای مقاطع مقاوم و سبک جهت ساخت پایه‌ها و شاسی‌های نگهدارنده پنل‌های خورشیدی به شدت افزایش یافته است. از آنجا که پنل‌های خورشیدی باید با زاویه شیب خاصی نسبت به تابش خورشید نصب شوند و در فضای باز در برابر تندبادها و رطوبت مقاومت کنند، استفاده از پرلین‌های زد گالوانیزه پانچ‌شده به عنوان ریل و تکیه‌گاه اصلی سازه‌های خورشیدی، بهترین انتخاب مهندسان این حوزه است.

۳. احداث گلخانه های مدرن صنعتی و سالن های کشاورزی

در سازه‌های گلخانه‌ای و سالن‌های پرورش دام و طیور، سبک بودن سقف برای عبور حداکثری نور و مقاومت در برابر بخار آب و سموم شیمیایی اهمیت اول را دارد. مقاطع زد سبک و گالوانیزه در این پروژه‌ها به عنوان کلاف‌بندی، ناودانی‌های میانی و زیرسازی پوشش‌های پلی‌کربنات به کار گرفته می‌شوند.

۴. کاربرد در سقف های شیبدار ساختمانی، ورزشگاه ها و پارکینگ های طبقاتی

در ساختمان‌های مسکونی ویلایی با سقف‌های شیروانی، سالن‌های ورزشی سرپوشیده، پایانه‌های مسافربری، ایستگاه‌های راه‌آهن و پارکینگ‌های طبقاتی اسکلت فلزی، از این مقاطع برای ایجاد فریم‌های ثانویه، مهاربندی‌های جانبی و زیرسازی سقف‌های کاذب سنگین استفاده می‌شود.

۵. صنایع خودروسازی، واگن سازی و کشتی سازی

مقاومت خمشی و پیچشی بالای مقاطع تولیدشده از ورق‌های ST52 باعث شده است که در صنایع سنگین نظیر ساخت شاسی تریلی‌ها و کامیون‌ها، کلاف‌بندی واگن‌های قطار، ساخت عرشه و دیواره‌های فرعی در کشتی‌سازی و همچنین ساخت گاردریل‌های ایمنی در بزرگراه‌ها و پل‌ها، از این پروفیل‌ها به طور گسترده بهره‌برداری شود.

راهنمای مهندسی انتخاب سایز پروفیل زد بر اساس دهانه سوله و شرایط اقلیمی

انتخاب سایز و ضخامت دقیق پرلین سقفی، یک تصمیم کاملاً مهندسی است که باید بر اساس مبحث ششم و مبحث دهم مقررات ملی ساختمان ایران و استانداردهای جهانی مقاطع سرد نورد شده انجام گیرد. انتخاب مقطعی ضعیف‌تر از نیاز سازه، منجر به خیز بیش از حد سقف، جمع شدن آب باران و برف، باز شدن درزهای ساندویچ پانل و در موارد بحرانی فروریزش سقف می‌شود. از سوی دیگر، انتخاب سایزی بیش از حد سنگین، بودجه پروژه را بدون دلیل فنی هدر می‌دهد.

بر اساس تجربیات اجرایی تیم مهندسی فولاد شاهان در تامین صدها پروژه سوله‌سازی در سراسر کشور، چهار پارامتر اصلی در تعیین سایز نهایی نقش دارند:

1. فاصله قاب‌های اصلی سوله یا دهانه باربری پرلین: هرچه فاصله میان قاب‌های اصلی سوله، که معمولاً بین ۴.۵ تا ۹ متر است، بیشتر باشد، طول آزاد پرلین افزایش یافته و برای جلوگیری از خیز، نیاز به ارتفاع جان بیشتر، مثلاً زد ۲۰ یا زد ۲۲، و ضخامت بالاتر خواهد بود.
2. خیز و بار برف و باد منطقه جغرافیایی: سوله‌ای که در مناطق کوهستانی و برف‌گیر مانند آذربایجان، چهارمحال و بختیاری یا دماوند ساخته می‌شود، بار ثقلی بسیار سنگین‌تری را نسبت به سوله‌ای در مناطق مرکزی و کویری تحمل می‌کند و نیازمند ضخامت‌های ۳ تا ۳.۵ میلی‌متر است.
3. فاصله محور به محور پرلین‌ها و نوع پوشش سقف: اگر پوشش سقف از نوع ساندویچ پانل‌های ضخیم و خودایستا باشد، می‌توان فاصله پرلین‌ها را بیشتر در نظر گرفت؛ اما برای پوشش ورق گالوانیزه و پشم شیشه، فاصله پرلین‌ها کمتر و معمولاً حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر طراحی می‌شود.
4. استفاده از میل مهار یا سگراد: برای جلوگیری از پیچش جانبی پرلین‌های زد در صفحه شیب سقف، از میلگردهای مهاری به نام سگراد یا لاپه‌بند در یک یا دو ردیف در طول دهانه استفاده می‌شود که پایداری مقطع را به شدت افزایش می‌دهد.

جدول راهنمای تجربی انتخاب سایز پروفیل زد بر اساس فاصله قاب ها

جدول زیر یک دید کلی و اولیه‌ بسیار کاربردی برای انتخاب سایز مناسب پیش از انجام محاسبات نهایی در اختیار سازندگان قرار می‌دهد:

فاصله قاب‌های سوله طول دهانه پرلین	شرایط اقلیمی با بار برف کم و متوسط	شرایط اقلیمی با بار برف سنگین و باد شدید	طول شاخه پیشنهادی با احتساب اورلپ	تعداد ردیف میل مهار سگراد پیشنهادی
۳ تا ۵ متر	سایز Z16 با ضخامت ۲ میلی‌متر	سایز Z16 یا Z18 با ضخامت ۲.۵ میلی‌متر	شاخه ۶ متری یا طول سفارشی	یک ردیف در وسط دهانه
۵ تا ۶ متر	سایز Z18 با ضخامت ۲ تا ۲.۵ میلی‌متر	سایز Z18 یا Z20 با ضخامت ۲.۵ تا ۳ میلی‌متر	شاخه ۶.۵ تا ۷ متری سفارشی	یک تا دو ردیف در یک سوم دهانه
۶ تا ۷.۵ متر	سایز Z20 با ضخامت ۲.۵ میلی‌متر	سایز Z20 یا Z22 با ضخامت ۳ میلی‌متر	شاخه ۷ تا ۸.۵ متری سفارشی	دو ردیف در فواصل مساوی
۷.۵ تا ۹ متر	سایز Z22 با ضخامت ۲.۵ تا ۳ میلی‌متر	سایز Z22 یا Z24 با ضخامت ۳.۵ میلی‌متر	شاخه ۸.۵ تا ۱۰.۵ متری سفارشی	دو تا سه ردیف به همراه استرات
بالای ۹ متر	سایز Z24 تا Z30 با ضخامت ۳ میلی‌متر	سایز Z26 تا Z30 با ضخامت ۴ میلی‌متر	طول سفارشی بر اساس نقشه شاپ	سه ردیف مهاربندی کامل

پروفیل زد برای چه پروژه هایی مناسب نیست

صداقت و شفافیت در مشاوره مهندسی، اصل نخست ما در شرکت فولاد شاهان است. با وجود تمام مزایایی که برای این مقطع برشمردیم، پرلین زد برای همه بخش‌های سازه مناسب نیست. در قسمت‌هایی از اسکلت فلزی که عضو سازه‌ای باید نقش ستون اصلی یا تیر اصلی باربر قاب خمشی را ایفا کند، یا در نقاطی که بارهای نقطه‌ای و متمرکز بسیار سنگین مانند ریل جرثقیل سقفی سوله وارد می‌شود، به هیچ عنوان نباید از پروفیل زد استفاده کرد. مقاطع سرد نورد شده به دلیل ضخامت کم جداره، در برابر بارهای ضربه‌ای و متمرکز موضعی دچار لهیدگی وب می‌شوند و در این بخش‌ها حتماً باید از تیرآهن‌های نورد گرم، تیرورق‌ها یا مقاطع باکس سنگین استفاده گردد.

بررسی برترین کارخانه های تولیدکننده پروفیل زد در ایران و قطب صنعتی اصفهان

کیفیت نهایی مقاطعی که در پروژه خود به کار می‌برید، مستقیماً به دو عامل بستگی دارد؛ نخست کارخانه تولیدکننده ورق مادر، و دوم کارخانه نوردکاری که عملیات فرمینگ را انجام می‌دهد. در بازار فولاد ایران، استان اصفهان به واسطه حضور غول‌های فولادسازی همچون مجتمع فولاد مبارکه و شهرک‌های صنعتی تخصصی، به عنوان قطب اصلی تولید انواع مقاطع باز و بسته شناخته می‌شود.

زمانی که شما در فولاد شاهان اقدام به استعلام قیمت و ثبت سفارش می‌کنید، ما امکان تامین بار از معتبرترین خطوط تولید کشور در اصفهان، تهران و سایر مراکز صنعتی را با تضمین اصالت ورق برای شما فراهم می‌کنیم.

مقایسه پروفیل زد تولید شده با ورق فولاد مبارکه و ورق فولاد اهواز

در جداول قیمت بازار، همواره دو دسته قیمت اصلی مشاهده می‌شود؛ مقاطع تولیدشده از ورق فولاد مبارکه اصفهان و مقاطع تولیدشده از ورق فولاد اهواز یا گیلان. ورق فولاد مبارکه به دلیل بهره‌گیری از تکنولوژی روز دنیا، دارای تلرانس ضخامتی بسیار دقیق، سطح کاملاً یکنواخت بدون پوسته‌ریزی، و ترکیب شیمیایی کاملاً کنترل‌شده است. در نتیجه، هنگامی که این ورق در دستگاه رول فرمینگ خم می‌شود، در زاویه‌های ۹۰ درجه دچار ترک‌خوردگی یا ضعف ساختاری نمی‌گردد. ورق فولاد اهواز و فولاد گیلان نیز از کیفیت بسیار مطلوبی برای ضخامت‌های بالاتر و کاربردهای سوله‌سازی برخوردارند و گاهی به دلیل تفاوت‌های قیمتی در بورس کالا، گزینه‌ای اقتصادی‌تر برای کاهش هزینه‌های پروژه محسوب می‌شوند.

معتبرترین کارخانه های تولیدکننده پرلین زد در کشور

از جمله شناخته‌شده‌ترین و باکیفیت‌ترین کارخانجات تولیدکننده این مقطع در ایران که محصولات آن‌ها از طریق شبکه توزیع شرکت فولاد شاهان با قیمت مصوب کارخانه عرضه می‌گردد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کارخانه فولاد گستر حداد کچو در اصفهان
• کارخانه شاهین فلز سپاهان در اصفهان
• کارخانه پروفیل صبا و مجتمع‌های صنعتی تهران
• کارخانه پروفیل آسیا و آریا صنعت کرن
• کارخانه سریر صنعت امیر و خطوط تولید اختصاصی طرف قرارداد فولاد شاهان

تیم بازرگانی فولاد شاهان با توجه به محل جغرافیایی پروژه شما، نزدیک‌ترین و باکیفیت‌ترین کارخانه تولیدکننده را پیشنهاد می‌دهد تا علاوه بر تضمین کیفیت، هزینه حمل بار تا محل تخلیه به حداقل ممکن برسد.

نکات کلیدی و چک لیست بازرسی پیش از خرید پروفیل زد

خرید مقاطع فولادی در تناژهای صنعتی نیازمند دقت، تجربه و توجه به جزئیات فنی است. کوچک‌ترین سهل‌انگاری در زمان ثبت سفارش می‌تواند منجر به تحویل باری شود که هنگام بالا رفتن روی سقف سوله، با نشیمنگاه‌ها و سوراخ‌های قاب اصلی همخوانی ندارد. برای جلوگیری از هرگونه ضرر مالی و تاخیر زمانی، کارشناسان فولاد شاهان چک‌لیست زیر را برای مدیران خرید تدوین کرده‌اند:

1. تطابق دقیق ضخامت واقعی با ضخامت اسمی: متاسفانه در برخی کارگاه‌های غیراستاندارد، ورقی با ضخامت ۱.۸ میلی‌متر را به جای ضخامت ۲ میلی‌متر، یا ورق ۲.۳ را به جای ۲.۵ میلی‌متر فرم می‌دهند. در زمان تحویل بار، حتماً ضخامت ورق را با کولیس یا میکرومتر دیجیتال اندازه‌گیری کنید. در فولاد شاهان، ضخامت دقیق ورق در پیش‌فاکتور رسمی قید و تضمین می‌شود.
2. بررسی جهت و ابعاد بال‌های نامساوی: اگر طرح سوله شما دارای سیستم اورلپ در تکیه‌گاه است، حتماً در زمان سفارش تاکید کنید که عرض دو بال دارای اختلاف استاندارد، مثلاً ۶۰ و ۷۰ میلی‌متر، باشد تا شاخه‌ها در سر کارگاه به راحتی داخل هم چفت شوند.
3. کنترل نقشه پانچ و آکس به آکس سوراخ‌ها: در هنگام سفارش نوع پانچ‌دار، نقشه دقیق فاصله سوراخ‌ها از لبه شاخه و فاصله مرکز به مرکز سوراخ‌ها روی جان را با نقشه نبشی‌های نشیمنگاه روی تیر ورق سوله تطبیق دهید.
4. توجه به طول کل شاخه با احتساب طول اورلپ: فراموش نکنید که اگر فاصله آکس به آکس قاب‌های سوله شما ۶ متر است و طبق نقشه باید در هر طرف ۵۰ سانتی‌متر همپوشانی اجرا شود، طول شاخه سفارشی شما نباید ۶ متر باشد، بلکه باید شاخه‌های ۷ متری سفارش دهید.
5. دریافت فاکتور رسمی و گواهی کیفیت: برای پروژه‌های شرکتی، دولتی و پیمانکاری، دریافت فاکتور رسمی مورد تایید سازمان امور مالیاتی و گواهی اصالت ورق مصرفی اهمیت بالایی دارد که باید پیش از واریز وجه از تامین‌کننده استعلام گردد.

چرا شرکت فولاد شاهان بهترین مرجع برای سفارش پروفیل z است

در بازاری که نوسانات قیمت و تنوع کیفیت تولیدکنندگان می‌تواند هر خریداری را دچار تردید کند، انتخاب یک شریک تجاری معتبر و باسابقه، رمز موفقیت و آرامش خاطر مدیران پروژه است. شرکت فولاد شاهان با سال‌ها تجربه عملی در تامین مستقیم انواع مقاطع فولادی برای پروژه‌های عمرانی، صنعتی، نفت و گاز و سوله‌سازی، ارزش‌های پیشنهادی متمایزی را برای مشتریان خود خلق کرده است:

• حذف واسطه‌ها و ارائه قیمت مستقیم کارخانه: به دلیل حجم بالای تبادلات تجاری و قراردادهای مستقیم با برترین خطوط رول فرمینگ اصفهان و تهران، نرخ‌های اعلامی در فولاد شاهان کاملاً رقابتی و بدون حاشیه سود واسطه‌های بازار است.
• تضمین صددرصدی اصالت ورق فولاد مبارکه: ما سلامت فنی، ضخامت دقیق و اصالت ورق مصرفی در تمامی بندیل‌های ارسالی را به صورت کتبی تضمین می‌کنیم و در صورت هرگونه مغایرت با مشخصات پیش‌فاکتور، مسوولیت کامل مرجوعی بار را می‌پذیریم.
• سرعت بی‌نظیر در تولید سفارشی و تحویل بار: سفارش‌های با طول و ابعاد سفارشی شما در کوتاه‌ترین نوبت تولید ممکن فرم‌دهی، پانچ و آماده بارگیری می‌شوند تا جدول زمان‌بندی پروژه شما حتی یک روز هم به تعویق نیفتد.
• انعطاف‌پذیری در شرایط پرداخت و صدور فاکتور رسمی: امکان خرید نقدی با بالاترین تخفیف همکاری و همچنین پذیرش اعتبارات اسنادی ال‌سی برای پروژه‌های کلان به همراه صدور آنی فاکتور رسمی، فرآیند مالی خرید را برای شرکت‌ها تسهیل نموده است.
• پشتیبانی لجستیکی و ارسال ایمن به سراسر ایران: همکاری مستمر با باربری‌های معتبر کشوری این امکان را به ما می‌دهد که بار شما را با مناسب‌ترین کرایه حمل و تحت پوشش کامل بیمه باربری در محل پروژه تحویل دهیم.

همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی رایگان، محاسبه دقیق وزن نقشه و استعلام آخرین قیمت روز، با کارشناسان واحد فروش پروفیل در شرکت فولاد شاهان تماس بگیرید و تجربه یک خرید حرفه‌ای و مطمئن را رقم بزنید.