سایز ورق روغنی؛ جدول ابعاد استاندارد، ضخامت و راهنمای خرید
انتخاب دقیق سایز ورق روغنی یکی از حیاتیترین تصمیمات مهندسی و تدارکاتی در خطوط تولید خودرو، لوازم خانگی، تابلو برق و سازههای صنعتی ظریف است. ورق روغنی که در ادبیات فنی و مهندسی با نام ورق نورد سرد (Cold Rolled Steel Sheet) شناخته میشود، به دلیل عبور از غلتکهای پرفشار در دمای محیط و عملیات تکمیلی بازپخت، از دقت ابعادی فوقالعاده، سطح صیقلی و تلرانس ضخامتی بسیار پایینی برخوردار است. با این حال، عدم تطابق ابعاد شیت یا عرض کلاف خریداریشده با نقشههای برشکاری (Nesting)، میتواند تا ۱۵ درصد ضایعات و پرت متریال به پروژه تحمیل کند و هزینه تمامشده تولید را به شدت افزایش دهد.
در بازار آهن کشور، این محصول استراتژیک در دو حالت کلی «رول (کویل)» و «شیت (برشخورده فابریک یا سفارشی)» عرضه میگردد. شناخت کامل بازههای ضخامتی، عرضهای استاندارد کارخانهای و طولهای مرسوم بازار به مدیران خرید و مهندسان تولید کمک میکند تا بهترین تصمیم را بر اساس ظرفیت دستگاههای پرس، گیوتین و برش لیزر خود اتخاذ نمایند. در این مرجع تخصصی از وبسایت فولاد شاهان، تمامی ابعاد استاندارد، جداول وزنی، مشخصات مکانیکی گریدها و ظرفیت تولید کارخانههای برتر را بر اساس آخرین استانداردهای روز بررسی میکنیم تا خریدی دقیق، مطمئن و اقتصادی را تجربه کنید.
نکته طلایی مهندسی خرید: پیش از ثبت سفارش، همواره عرض مفید دستگاه پرس یا خط رولفرمینگ خود را با عرضهای استاندارد ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر مقایسه کنید. انتخاب هوشمندانه عرض ورق و سفارش شیت با طول اختصاصی از طریق خدمات برشکاری کویل، کلید اصلی به صفر رساندن ضایعات فلزی در کارخانه شماست.
آشنایی با ورق روغنی و اهمیت دقت ابعادی در نورد سرد
ورق روغنی محصولی است که از نورد سرد ورق گرم (سیاه) پس از طی مرحله اسیدشویی تولید میشود. در فرآیند اسیدشویی، پوستههای اکسیدی سطح ورق سیاه توسط اسید کلریدریک حذف شده و سپس کلاف وارد قفسههای نورد سرد میگردد. کاهش ضخامت در دمای نزدیک به محیط و تحت کشش و فشار بسیار بالا، ساختار بلوری فولاد را فشرده کرده و محصولی با ضخامت کاملاً یکنواخت در تمام نقاط عرضی و طولی ایجاد میکند. در پایان خط تولید، برای جلوگیری از اکسیداسیون و زنگزدگی در زمان انبارداری و حملونقل، لایهای نازک از روغن محافظ روی سطح ورق پاشیده میشود.
اهمیت شناخت سایز ورق روغنی زمانی دوچندان میشود که بدانیم این ورقها عمدتاً در قطعات نمایان (Exposed Parts) یا قطعات نیازمند کشش عمیق به کار میروند. در چنین کاربردهایی، حتی یک دهم میلیمتر خطا در ضخامت یا چند میلیمتر انحراف در عرض ورق میتواند منجر به پارگی ورق زیر قالب کشش، برگشت فنری نامتقارن در خمکاری یا گیر کردن کلاف در فیدر اتوماتیک خط تولید شود. برای استعلام لحظهای و بررسی موجودی سایزهای مختلف، مراجعه به صفحه قیمت ورق روغنی در تهران دید دقیقی از وضعیت فعلی بازار و موجودی انبارها به شما میدهد.
مزایای کلیدی دقت سایز در ورقهای نورد سرد
- توزیع یکنواخت تنش در قالبهای پرس: یکنواختی ضخامت از ایجاد تمرکز تنش و ترکخوردگی در زوایای تند قالب جلوگیری میکند.
- بهینهسازی مصرف رنگ و پوشش: صافی سطح (Roughness کنترلشده) و ابعاد دقیق، مصرف رنگهای کورهای و الکترواستاتیک را کاهش میدهد.
- کاهش استهلاک سنبه و ماتریس: رعایت تلرانسهای ابعادی استاندارد مانع از وارد آمدن فشار مضاعف به لبههای برشی قالبهای صنعتی میشود.
- سهولت در جوشکاری اتوماتیک و نقطهای: انطباق کامل لبههای ورق در مونتاژ بدنه خودرو و لوازم خانگی، کیفیت جوش نقطهای و لیزری را تضمین مینماید.
جدول استاندارد سایز ورق روغنی (ابعاد شیت فابریک و رول)
ابعاد و سایز ورق روغنی در بازار ایران و جهان تابع استانداردهای سختگیرانهای همچون DIN 1623 و EN 10130 اروپا، JIS G3141 ژاپن، ASTM A1008 آمریکا و استاندارد ملی ایران به شماره ISIRI 3694 و INSO 5723 است. بر اساس این استانداردها، ورقهای نورد سرد از نظر شکل عرضه به دو دسته اصلی شیت فابریک (برشخورده در کارخانه مبدا یا خطوط برش استاندارد) و رول یا کویل تقسیم میشوند.
در جدول زیر، مشخصات کامل ابعادی این دو حالت عرضه به تفکیک ضخامت، عرض و طول گردآوری شده است:
| حالت عرضه | بازه ضخامت استاندارد (میلیمتر) | عرضهای استاندارد (میلیمتر) | طولهای استاندارد و رایج (میلیمتر) | استانداردهای مرجع تولید |
| شیت فابریک | ۰.۴، ۰.۵، ۰.۶، ۰.۷، ۰.۸، ۰.۹، ۱، ۱.۲۵، ۱.۵، ۲ | ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ (به ندرت ۱۵۰۰) | ۲۰۰۰ (کوتاه) و ۲۵۰۰ (بلند) | DIN EN 10130 / ISIRI 3694 |
| شیت سفارشی | ۰.۳ الی ۳.۰ | ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و عرضهای نواربری شده | برش به طول دلخواه مشتری (مثلاً ۲۴۴۰، ۳۰۰۰، ۶۰۰۰) | مطابق سفارش و استاندارد پایه کلاف |
| رول (کویل) | ۰.۳ الی ۳.۲ (متداول ۰.۴ تا ۲) | ۶۱۰، ۱۰۰۰، ۱۲۵۰، ۱۵۰۰ و ۱۶۰۰ | پیوسته (بر اساس وزن کلاف بین ۵ تا ۱۲ تن) | JIS G3141 / ASTM A1008 |
همانطور که در جدول مشاهده میکنید، در اصطلاح بازاری به شیتهایی با ابعاد ۱۰۰۰ در ۲۰۰۰ میلیمتر (۱ در ۲ متر) «شیت کوتاه» و به شیتهایی با ابعاد ۱۲۵۰ در ۲۵۰۰ میلیمتر (۱.۲۵ در ۲.۵ متر) «شیت بلند» گفته میشود. خریدارانی که به دنبال تامین سریع برای کارگاههای صنعتی پایتخت هستند، میتوانند انواع شیت کوتاه و بلند را از طریق بخش تامین ورق روغنی در تهران با تضمین سلامت ظاهری و بدون موجدار بودن سطح تهیه نمایند.
بررسی تخصصی ابعاد ورق روغنی: ضخامت، عرض و طول
برای انتخاب بهینه سایز ورق روغنی، لازم است هر سه بعد هندسی این مقطع فولادی یعنی ضخامت، عرض و طول را به صورت مستقل و در ارتباط با تجهیزات خطوط تولید بررسی کنیم.
۱. ضخامت ورق روغنی (Thickness)
ضخامت نهایی ورقهای روغنی از نظر تئوری و توانمندی خطوط نورد سرد مدرن در بازه ۰.۱۲ تا ۳.۲ میلیمتر قرار میگیرد. با این وجود، ضخامتهای استاندارد و پرمصرف موجود در بازار ایران عمدتاً در بازه ۰.۳۰ تا ۳ میلیمتر (و به طور خاص ۰.۴ تا ۲ میلیمتر) متمرکز هستند.
- ضخامتهای ظریف (۰.۳۰ تا ۰.۶۰ میلیمتر): نیازمند دقت بسیار بالا در حملونقل و انبارداری هستند تا دچار دفرمگی لبهها نشوند. این ضخامتها اغلب برای تولید ورق قلعاندود، گالوانیزه نازک و بدنه لوازم خانگی سبک کاربرد دارند.
- ضخامتهای میانی (۰.۷۰ تا ۱.۲۵ میلیمتر): پرتقاضاترین رده ضخامتی در بازار آهن است که ستون فقرات صنعت خودروسازی و تابلوسازی را تشکیل میدهد.
- ضخامتهای بالا (۱.۵۰ تا ۳.۰۰ میلیمتر): در قطعات سازهای خودرو، شاسیهای سبک، قفسهبندیهای صنعتی سنگین و پروفیلهای مبلی ضخیم مورد استفاده قرار میگیرند.
۲. عرض ورق روغنی (Width)
عرض استاندارد ورق روغنی در بازار ایران بر دو سایز کلیدی متمرکز است:
- عرض ۱۰۰۰ میلیمتر (۱ متر یا ۱۰۰ سانتیمتر): سایز بسیار محبوب برای کارگاههای قطعهسازی، صنایع لوازم خانگی و تولید قوطی و پروفیلهای سبک با محیط مقطع کوچک.
- عرض ۱۲۵۰ میلیمتر (۱.۲۵ متر یا ۱۲۵ سانتیمتر): سایز استاندارد صنعتی برای تولید پنلهای بزرگ بدنه خودرو، یخچالهای سایدبایساید، تابلو برقهای ایستاده و بشکهسازی.
علاوه بر این دو عرض اصلی، در موارد خاص صنعتی عرضهای ۶۱۰ میلیمتر، ۱۵۰۰ میلیمتر و ۱۶۰۰ میلیمتر نیز به صورت سفارشی یا وارداتی تامین میشوند. همچنین خدمات «نواربری (Slitting)» در مجموعه فولاد شاهان این امکان را فراهم میآورد که کلافهای عرض ۱۰۰۰ یا ۱۲۵۰ میلیمتر به نوارهایی با عرض کاملاً دقیق و سفارشی (مثلاً ۸۵، ۱۲۰ یا ۳۴۰ میلیمتر) برای تغذیه خطوط رولفرمینگ و پرسهای پیشرونده برش داده شوند.
۳. طول ورق روغنی (Length)
طول ورق در حالت رول تابعی از وزن کلاف، عرض و ضخامت ورق است. اما در حالت شیت فابریک، طولهای ۲۰۰۰ میلیمتر و ۲۵۰۰ میلیمتر استانداردهای قطعی بازار هستند. در برخی پروژههای خاص همچون ساخت کابین آسانسور، ساخت کانکس، کانالکشی صنعتی یا دیواره سردخانهها، طولهای ۲۴۴۰، ۳۰۰۰، ۳۰۵۰ و حتی ۶۰۰۰ میلیمتر از طریق باز کردن کویل (Decoiling)، صافکاری با دستگاه اتو (Leveling) و برش عرضی (Cut-to-Length) تولید و عرضه میشوند.
کاربرد ابعاد مختلف ورق روغنی به تفکیک ضخامت و عرض
هر سایز ورق روغنی برای هدف مهندسی مشخصی طراحی شده است. انتخاب ضخامت کمتر از حد مجاز، استحکام سازهای و مقاومت در برابر ضربه (Dent Resistance) را به خطر میاندازد و انتخاب ضخامت بیش از نیاز، وزن قطعه و استهلاک قالب را بالا میبرد. در جدول زیر، راهنمای کاربردی انتخاب ابعاد بر اساس نوع صنعت ارائه شده است:
| دستهبندی ابعادی | مشخصه سایز (میلیمتر) | مهمترین کاربردهای صنعتی و تولیدی | گرید پیشنهادی |
| ضخامتهای نازک | ۰.۳۰ الی ۰.۷۰ | بدنه بیرونی یخچال، ماشین لباسشویی و ظرفشویی، پنلهای داخلی خودرو، فیلترسازی، ظروف فلزی و لعابکاری | ST12 / ST13 / EK2 |
| ضخامتهای متوسط | ۰.۸۰ الی ۱.۲۵ | پوسته خارجی بدنه خودرو (گلگیر، کاپوت، سقف)، تابلوهای برق صنعتی، دربهای ضد سرقت، کمد و فایلهای اداری، رادیاتور پانلی | ST12 / ST13 / ST14 |
| ضخامتهای ضخیم | ۱.۵۰ الی ۳.۰۰ | قطعات شاسی و استراکچر خودرو، زیرساخت صندلی، قفسههای راک انبار، پروفیلهای مبلی و صنعتی، قطعات ماشینآلات | ST12 / QSTE |
| عرض کوتاه و نواربری | کمتر از ۱۰۰۰ (مانند ۶۱۰) | تولید لولههای درزدار دقیق، پروفیلهای مقاطع کوچک، یراقآلات کابینت، ریلهای کشویی و قطعات الکتریکی ظریف | ST12 / ST13 |
| عرض استاندارد اول | ۱۰۰۰ (یک متر) | مصارف عمومی کارگاهی، ساخت هود آشپزخانه، اجاق گاز، کانالهای تهویه مطبوع و قطعات پرسی متوسط | ST12 / ST13 |
| عرض استاندارد دوم | ۱۲۵۰ (یک و بیستوپنج) | صنایع بشکهسازی، بدنه اصلی لوازم خانگی بزرگ، سقف کاذب یکپارچه و قطعات بزرگ بدنه خودروهای سواری و تجاری | ST12 / ST14 |
| عرض پهن صنعتی | ۱۵۰۰ الی ۱۶۰۰ | خطوط رولفرمینگ سنگین، کفسازی کانتینرها و ساخت پوسته دستگاههای صنعتی بزرگ بدون درز جوش میانی | ST12 / ST13 |
برای کارگاهها و کارخانجاتی که در قطب صنعتی غرب و جنوب تهران فعالیت دارند، بررسی قیمت ورق روغنی شادآباد به منظور برآورد دقیق هزینههای تامین هر یک از این ضخامتها و برنامهریزی مالی پروژه، اقدامی هوشمندانه و راهگشا خواهد بود.
جدول ضخامت انواع ورق های فلزی و جایگاه ورق روغنی
برای درک بهتر محدوده ابعادی ورق نورد سرد در مقایسه با سایر محصولات تخت فولادی و فلزی موجود در بازار ایران، بررسی جدول مقایسهای زیر بسیار راهگشاست. بسیاری از مهندسان طراح در زمان انتخاب متریال، مرز ضخامتی میان ورق روغنی، ورق اسیدشویی و ورق سیاه را مد نظر قرار میدهند:
| نوع ورق فلزی | محدوده ضخامت رایج در بازار ایران (میلیمتر) | فرآیند تولید اصلی | ویژگی بارز سطحی و ابعادی |
| ورق روغنی (نورد سرد) | ۰.۳۰ تا ۳.۰۰ (عموماً ۰.۴ تا ۲) | نورد سرد + بازپخت + روغنکاری | سطح کاملاً صیقلی، براق و بالاترین دقت ابعادی |
| ورق سیاه (نورد گرم) | ۱.۵۰ تا ۱۰۰ | نورد گرم در دمای بالا | سطح مات دارای پوسته اکسیدی، تلرانس ابعادی بیشتر |
| ورق اسیدشویی | ۱.۵۰ تا ۶.۰۰ | نورد گرم + شستشو با اسید | سطح تمیز و عاری از اکسید، مناسب کشش و فرمدهی گرم/سرد |
| ورق گالوانیزه | ۰.۱۸ تا ۶.۰۰ (متداول ۰.۳ تا ۲.۵) | پوششدهی روی (الکترو یا غوطهوری گرم) | مقاوم در برابر زنگزدگی و رطوبت، سطح گلدار یا بدون گل |
| ورق رنگی | ۰.۲۵ تا ۱.۵۰ | رنگآمیزی الکترواستاتیک کلاف گالوانیزه | زیبایی ظاهری بالا، پرکاربرد در سقف شیروانی و بدنه لوازم خانگی |
| ورق استیل (ضدزنگ) | ۰.۲۰ تا ۴۰ | آلیاژسازی با کروم و نیکل (نورد سرد و گرم) | مقاومت عالی به خوردگی شیمیایی، تنوع پرداخت سطحی (مات و براق) |
| ورق آلومینیوم | ۰.۳۰ تا ۱۰ | نورد آلیاژهای گروه ۱۰۰۰ تا ۷۰۰۰ | وزن بسیار سبک، انعطافپذیری و هدایت حرارتی بالا |
| ورق ضدسایش | ۱.۵۰ تا ۳۰ | آلیاژسازی با منگنز و سیلیسیم بالا | سختی سطحی فوقالعاده در برابر سایش مکانیکی |
استانداردها و گریدهای ورق روغنی؛ از ST12 تا فوق کشش ST14
در کنار انتخاب صحیح سایز ورق روغنی، انتخاب گرید متالورژیکی متناسب با عمق کشش و میزان فرمدهی قطعه اهمیت حیاتی دارد. بر اساس استاندارد آلمانی DIN 1623 (که معادل آن در استاندارد جدید اروپایی EN 10130 با کدهای DC01 تا DC04 شناخته میشود)، ورقهای روغنی بر پایه درصد عناصر آلیاژی (بهویژه کربن و منگنز) و نوع عملیات حرارتی به گریدهای زیر دستهبندی میشوند:
۱. ورق روغنی گرید ST12 (معادل DC01 – کیفیت تجاری و کشش معمولی)
پرمصرفترین گرید ورق روغنی در بازار ایران است. این ورق دارای حداکثر ۰.۱۰ درصد کربن بوده و برای خمکاریهای ساده (تا زاویه ۴۵ الی ۹۰ درجه)، برشکاری، پانچ و فرمدهیهای سطحی گزینهای ایدهآل است. جوشپذیری عالی و ایستایی مناسب، آن را به انتخاب اول در ساخت تابلو برق، بدنه کابینت فلزی، قفسهبندی و پروفیلهای ساختمانی تبدیل کرده است.
۲. ورق روغنی گرید ST13 (معادل DC03 – کیفیت نیمه کششی)
این گرید با کاهش درصد کربن به حدود ۰.۰۸ درصد، خاصیت شکلپذیری و انعطاف بالاتری نسبت به ST12 دارد. در قطعاتی که نیاز به پرسکاری با عمق متوسط و زوایای خم تندتر (تا ۹۰ درجه و بیشتر بدون ترک سطحی) دارند، ورق ST13 بهترین تعادل میان استحکام و شکلپذیری را فراهم میکند.
۳. ورق روغنی گرید ST14 (معادل DC04 – کیفیت فوق کشش)
ورق ST14 شاهکار مهندسی نورد سرد برای قالبهای کشش عمیق (Deep Drawing) است. در فرآیند ذوب و ریختهگری این فولاد، عملیات اکسیژنزدایی به طور کامل توسط آلومینیوم انجام میشود (Aluminium Killed Steel). این ورق به راحتی در هندسههای بسیار پیچیده مانند پوسته داخلی درب خودرو، باک سوخت یا سینکها و وانهای عمیق بدون کوچکترین چروکخوردگی یا پارگی کشیده میشود.
هشدار فنی بسیار مهم درباره ST14: ورقهای روغنی گرید ST14 به دلیل ساختار متالورژیکی خاص خود، دارای «پدیده پیرسختی (Strain Aging)» هستند. این بدان معناست که از زمان تولید در کارخانه، حداکثر ۶ ماه تاریخ مصرف بهینه برای انجام عملیات فوق کشش دارند. پس از گذشت این زمان، اتمهای نیتروژن و کربن در مرز دانهها رسوب کرده و خاصیت فوق کششی ورق کاهش مییابد. در زمان خرید این گرید، حتماً به تاریخ تولید مندرج روی شناسنامه کلاف توجه فرمایید.
۴. گریدهای ویژه صنعتی (ST16، EK2 و QSTE)
- گرید ST16 (فوق نرم): دارای بالاترین میزان انعطافپذیری برای قطعات فوقالعاده ظریف و پیچیده.
- گرید EK2 (ورق لعابپذیر): تولیدشده با کربن کنترلشده (حدود ۰.۰۸ درصد) و ساختار سطحی ویژه که چسبندگی کامل لعاب چینی در دمای کوره را برای تولید اجاق گاز، آبگرمکن و وان تضمین میکند.
- گرید QSTE (مقاوم به سایش و تنش): دارای مقادیر بالاتری از منگنز و سیلیسیم با استحکام تسلیم بالا، مناسب برای قطعات ایمنی و تقویتی شاسی خودرو.
جدول مشخصات مکانیکی و ترکیبات شیمیایی گریدهای اصلی ورق روغنی
در جدول زیر، مقادیر دقیق خواص مکانیکی و عناصر شیمیایی سه گرید اصلی بر اساس استاندارد DIN آلمان درج شده است تا مهندسان کنترل کیفیت معیار دقیقی برای تطابق سرتیفیکیت (شناسنامه) بار داشته باشند:
| گرید ورق (DIN) | معادل EN | استحکام کششی (مگاپاسکال) | نقطه تسلیم (مگاپاسکال) | حداقل درصد ازدیاد طول (کشیدگی) | حداکثر کربن (درصد) | حداکثر منگنز (درصد) | حداکثر فسفر (درصد) | حداکثر گوگرد (درصد) |
| ST12 | DC01 | ۲۷۰ تا ۴۱۰ | حداکثر ۲۸۰ | ۲۸ درصد | ۰.۱۰ | ۰.۵۰ | ۰.۰۳۵ | ۰.۰۲۵ |
| ST13 | DC03 | ۲۷۰ تا ۳۷۰ | حداکثر ۲۴۰ | ۳۴ درصد | ۰.۰۸ | ۰.۴۵ | ۰.۰۳۰ | ۰.۰۲۵ |
| ST14 | DC04 | ۲۷۰ تا ۳۵۰ | حداکثر ۲۱۰ | ۳۸ درصد | ۰.۰۸ | ۰.۴۰ | ۰.۰۲۵ | ۰.۰۲۰ |
جدول وزن ورق روغنی بر اساس سایز و فرمول محاسبه دقیق
محاسبه دقیق وزن هر شیت ورق روغنی بر اساس سایز آن، دو کاربرد اساسی دارد: نخست، برآورد وزن نهایی سازه یا قطعه تولیدی؛ و دوم، محاسبه قیمت تمامشده هر برگ ورق (زیرا مبنای قیمتگذاری در بازار آهن، کیلوگرم است).
برای محاسبه وزن ورق روغنی از فرمول استاندارد مهندسی زیر استفاده میشود:
فرمول محاسبه وزن ورق روغنی (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (متر) × ضخامت (میلیمتر) × چگالی فولاد (۷.۸۵ یا ۷.۸۶)
به عنوان مثال، برای محاسبه وزن یک برگ شیت فابریک کوتاه (ابعاد ۱ در ۲ متر) با ضخامت ۰.۹ میلیمتر، کافی است اعداد ۲ و ۱ و ۰.۹ را در چگالی ۷.۸۵ ضرب کنیم که عدد ۱۴.۱۳ کیلوگرم حاصل میشود. برای سهولت در محاسبات روزمره، در جدول زیر وزن استاندارد پرکاربردترین سایزهای شیت فابریک در بازار ایران محاسبه شده است:
| ردیف | ضخامت ورق (میلیمتر) | عرض شیت (میلیمتر) | طول شیت (میلیمتر) | اصطلاح بازاری سایز | وزن تقریبی هر شیت (کیلوگرم) |
| ۱ | ۰.۵۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | نیم میل کوتاه | ۷.۸۵ (حدود ۸ کیلوگرم) |
| ۲ | ۰.۵۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | نیم میل بلند | ۱۲.۲۷ (حدود ۱۲.۵ کیلوگرم) |
| ۳ | ۰.۶۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | شصت صدم کوتاه | ۹.۴۲ (حدود ۹.۵ کیلوگرم) |
| ۴ | ۰.۶۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | شصت صدم بلند | ۱۴.۷۲ (حدود ۱۵ کیلوگرم) |
| ۵ | ۰.۷۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | هفتاد صدم کوتاه | ۱۰.۹۹ (حدود ۱۱ کیلوگرم) |
| ۶ | ۰.۷۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | هفتاد صدم بلند | ۱۷.۱۷ (حدود ۱۷.۲ کیلوگرم) |
| ۷ | ۰.۸۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | هشتاد صدم کوتاه | ۱۲.۵۶ (حدود ۱۲.۶ کیلوگرم) |
| ۸ | ۰.۸۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | هشتاد صدم بلند | ۱۹.۶۳ (حدود ۱۹.۷ کیلوگرم) |
| ۹ | ۰.۹۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | نود صدم کوتاه | ۱۴.۱۳ (حدود ۱۴.۲ کیلوگرم) |
| ۱۰ | ۰.۹۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | نود صدم بلند | ۲۲.۰۸ (حدود ۲۲.۱ کیلوگرم) |
| ۱۱ | ۱.۰۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | یک میل کوتاه | ۱۵.۷۰ (حدود ۱۶ کیلوگرم) |
| ۱۲ | ۱.۰۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | یک میل بلند | ۲۴.۵۳ (حدود ۲۴.۵ کیلوگرم) |
| ۱۳ | ۱.۲۰ | ۱۲۵۰ | ۲۰۰۰ | یک و بیست عرض ۱۲۵ | ۲۳.۵۵ (حدود ۲۴ کیلوگرم) |
| ۱۴ | ۱.۲۵ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | یک و بیستوپنج کوتاه | ۱۹.۶۳ (حدود ۲۰ کیلوگرم) |
| ۱۵ | ۱.۲۵ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | یک و بیستوپنج بلند | ۳۰.۶۶ (حدود ۳۱ کیلوگرم) |
| ۱۶ | ۱.۵۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | یک و نیم میل کوتاه | ۲۳.۵۵ (حدود ۲۴ کیلوگرم) |
| ۱۷ | ۱.۵۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | یک و نیم میل بلند | ۳۶.۸۰ (حدود ۳۷ الی ۳۸ کیلوگرم) |
| ۱۸ | ۲.۰۰ | ۱۰۰۰ | ۲۰۰۰ | دو میل کوتاه | ۳۱.۴۰ (حدود ۳۱.۵ کیلوگرم) |
| ۱۹ | ۲.۰۰ | ۱۲۵۰ | ۲۵۰۰ | دو میل بلند | ۴۹.۰۶ (حدود ۴۹ کیلوگرم) |
در معاملات عمده و خرده بازار آهن پایتخت، تحویل بار بر اساس وزن باسکول انجام میگیرد. مراکز معتبر فروش ورق روغنی شاد آباد همواره تطابق وزن باسکول با وزن تئوری جدول استاندارد را به عنوان یکی از شاخصهای اصلی اصالت ضخامت ورق تضمین میکنند.
مقایسه سایز ورق روغنی کارخانههای معتبر داخلی و وارداتی
در بازار فولاد ایران، چند قطب بزرگ صنعتی وظیفه تامین ورقهای نورد سرد را بر عهده دارند. هر یک از این کارخانهها ظرفیت خط تولید، بازه ضخامتی و ویژگیهای کیفی منحصربهفردی دارند که شناخت آنها برای خریدار الزامی است:
۱. مجتمع فولاد مبارکه اصفهان
فولاد مبارکه بزرگترین و معتبرترین تولیدکننده ورق روغنی در کشور است. محصولات این کارخانه به دلیل بهرهگیری از تکنولوژی پیشرفته نورد سرد، آنیلینگ هیدروژنی و کنترل کیفیت لیزری، بالاترین استاندارد سطحی و کمترین تلرانس ضخامتی را در بازار دارند.
- بازه ضخامت متداول در بازار: ۰.۵۰ تا ۲.۰۰ میلیمتر (توان تولید از ۰.۳۰ تا ۳.۰۰ میلیمتر).
- عرضهای تولیدی: ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر (و عرضهای سفارشی برای خودروسازان).
- مزیت رقابتی: بهترین گزینه برای قالبهای حساس، کشش عمیق (ST14 واقعی) و قطعاتی که نیاز به آبکاری یا رنگآمیزی فوق براق دارند. برای بررسی نرخ روز تمامی ابعاد این برند، به صفحه اختصاصی قیمت ورق روغنی فولاد مبارکه مراجعه فرمایید.
۲. شرکت صنایع هفت الماس قزوین
کارخانه هفت الماس یکی از پیشگامان تولید ورقهای نورد سرد و گالوانیزه در ایران است که به دلیل نزدیکی جغرافیایی به تهران و کیفیت سطحی بسیار یکنواخت، محبوبیت بالایی در میان تولیدکنندگان لوازم خانگی و تابلوسازان دارد.
- بازه ضخامت متداول در بازار: ۰.۴۰ تا ۲.۰۰ میلیمتر (توان تولید از ۰.۳۰ تا ۲.۵۰ میلیمتر).
- عرضهای تولیدی: ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر.
- مزیت رقابتی: کیفیت سطح عالی، یکنواختی ضخامت در طول کلاف و قیمت رقابتیتر نسبت به مبارکه در برخی سایزها.
۳. کارخانه فولاد غرب آسیا (کرمانشاه)
فولاد غرب یکی دیگر از تامینکنندگان اصلی بازار است که سهم بزرگی در تامین ضخامتهای خاص (بهویژه ضخامت ۰.۴۰ میلیمتر تا ۲ میلیمتر) دارد.
- بازه ضخامت متداول در بازار: ۰.۴۰ تا ۲.۰۰ میلیمتر.
- عرضهای تولیدی: ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر.
- مزیت رقابتی: گزینهای بسیار اقتصادی و مقرونبهصرفه برای مصارف عمومی، ساخت پروفیل، قفسهبندی و قطعات با کشش معمولی.
۴. صنایع آهن و فولاد درخشان اراک و ورقهای وارداتی (چین، قزاق و روس)
علاوه بر سه برند اصلی فوق، کارخانه فولاد درخشان اراک نیز در تامین بازار نقش فعالی ایفا میکند. همچنین در ضخامتهای بسیار پایین (مانند ۰.۳۰ و ۰.۴۰ میلیمتر) یا عرضهای غیرمعمول (مانند ۱۵۰۰ میلیمتر)، ورقهای وارداتی عمدتاً از کشور چین در انبارهای تهران موجود هستند.
| نام کارخانه تولیدکننده | بازه ضخامت رایج در بازار (میلیمتر) | عرضهای استاندارد (میلیمتر) | وزن متداول هر کلاف (تن) | گریدهای اصلی قابل عرضه |
| فولاد مبارکه اصفهان | ۰.۵۰ الی ۲.۰۰ | ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ | ۶ تا ۱۲ تن | ST12 / ST13 / ST14 / EK2 / QSTE |
| صنایع هفت الماس | ۰.۴۰ الی ۲.۰۰ | ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ | ۵ تا ۱۰ تن | ST12 / ST13 / ST14 |
| فولاد غرب آسیا | ۰.۴۰ الی ۲.۰۰ | ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ | ۵ تا ۱۰ تن | ST12 / ST13 |
| ورق وارداتی (چین) | ۰.۳۰ الی ۲.۰۰ | ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ | ۴ تا ۸ تن | DX51 / DC01 (معادل ST12) |
بررسی تخصصی سایزهای پرتقاضا؛ چرا ورق ۰.۹، ۰.۶ و ۱.۲۵ میل محبوبترین هستند؟
تحلیل دادههای فروش بازار آهن نشان میدهد که برخی از ابعاد و ضخامتها بیشترین حجم تقاضا را به خود اختصاص دادهاند. شناخت دلیل محبوبیت این سایزها به شما کمک میکند در طراحی محصول خود از سایزهایی استفاده کنید که همواره در بازار موجود بوده و نقدشوندگی بالایی دارند:
- ورق روغنی ۰.۶ میلیمتر (عرض ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰): سلطان بیرقیب صنعت لوازم خانگی است. این ضخامت سبکترین وزنی است که همزمان ایستایی لازم برای بدنه ماشین لباسشویی، یخچال و مایکروفر را فراهم کرده و زیر دستگاههای پانچ و خم CNC عملکردی بینقص دارد.
- ورق روغنی ۰.۷ و ۰.۸ میلیمتر: پرکاربردترین سایز در صنعت قطعه سازی و بدنه خودروهای سواری است که تعادل مهندسی دقیقی میان کاهش وزن خودرو و مقاومت در برابر ضربه ایجاد میکند.
- ورق روغنی ۰.۹ میلیمتر عرض ۱۲۵۰: یکی از استراتژیکترین سایزهای بازار است. این سایز در تولید بشکههای استاندارد ۲۲۰ لیتری، بدنه تابلوهای برق سلولی، دربهای فلزی و قطعات صنعتی ظریف به شدت مصرف میشود. وزن هر رول ۰.۹ میل عرض ۱۲۵۰ معمولاً بین ۶۰۰۰ تا ۹۰۰۰ کیلوگرم است و به دلیل تقاضای بالا در تمام فصول سال، معیار سنجش نبض بازار ورق سرد محسوب میشود.
- ورق روغنی ۱.۲۵ و ۱.۵ میلیمتر: انتخاب اصلی برای ساخت چهارچوبهای فلزی، فریم درب ضد سرقت، شاسی دستگاههای صنعتی و قوطیهای مبلی مقاوم است.
تفاوت سایز و ویژگیهای ورق روغنی با ورق سیاه
بسیاری از خریداران در مرز ضخامتهای ۱.۵ تا ۳ میلیمتر، میان انتخاب ورق روغنی و ورق سیاه (نورد گرم) دچار تردید میشوند. همانطور که پیشتر اشاره شد، ورق سیاه در دمای بالا (حدود ۱۲۸۰ درجه سانتیگراد) نورد شده و دارای پوسته اکسیدی تیره و زبر است، در حالی که ورق روغنی در دمای محیط نورد شده و سطحی آینهای و صیقلی دارد.
مهمترین تفاوتهای فنی و ابعادی این دو مقطع در جدول زیر خلاصه شده است:
| شاخص مقایسه | ورق روغنی (نورد سرد) | ورق سیاه (نورد گرم) |
| بازه ضخامت اقتصادی | ۰.۳۰ الی ۳.۰۰ میلیمتر | ۲.۰۰ الی ۱۰۰ میلیمتر |
| تلرانس و دقت ضخامت | بسیار دقیق (در حد صدم میلیمتر در کل عرض ورق) | دارای تلرانس بیشتر و احتمال اختلاف جزئی ضخامت در مرکز و لبهها |
| کیفیت و صافی سطح | کاملاً صاف، براق، بدون تخلخل و آماده رنگآمیزی | زبر، مات و دارای لایه اکسید آهن (نیازمند سندبلاست یا اسیدشویی قبل از رنگ) |
| مقاومت کششی و تسلیم | حدود ۲۰ درصد بالاتر در ضخامت مشابه به دلیل کارسختی نورد سرد | کمتر از ورق نورد سرد، مناسب برای سازههای وزنی و جوشی سنگین |
| قابلیت فرمدهی و کشش | فوقالعاده بالا (امکان کشش عمیق و خم ۱۸۰ درجه در گرید ST14) | محدودتر (نیازمند رعایت شعاع خم بزرگتر و توجه به جهت نورد) |
| مقاومت در برابر رطوبت | دارای لایه روغن محافظ موقت (مقاوم در زمان انبارداری استاندارد) | بدون پوشش محافظ؛ در مجاورت رطوبت به سرعت زنگ میزند |
| قیمت تمامشده | بالاتر به دلیل طولانی بودن پروسه اسیدشویی، نورد سرد و آنیلینگ | اقتصادیتر و ارزانتر در ضخامتهای مشترک (۲ تا ۳ میل) |
توصیه تجربی فولاد شاهان: اگر قطعه تولیدی شما ضخامت ۲ یا ۲.۵ میلیمتر دارد و در بخش داخلی دستگاه قرار میگیرد که ظاهر سطح و رنگپذیری صیقلی در آن اولویت ندارد، استفاده از ورق اسیدشویی یا ورق سیاه فابریک هزینههای شما را به شدت کاهش میدهد. اما اگر قطعه در معرض دید است، با برش لیزر دقیق بریده میشود یا زیر قالب کشش میرود، ورق روغنی تنها انتخاب مهندسی و استاندارد شماست.
راهنمای گامبهگام انتخاب دقیق سایز ورق روغنی و کاهش ضایعات
در فرآیند تولید صنعتی، خرید ورق ارزان به معنای کاهش هزینه نیست؛ بلکه خرید سایز بهینه است که حاشیه سود تولیدکننده را تضمین میکند. برای انتخاب دقیقترین سایز ورق روغنی، این ۵ گام عملیاتی را دنبال کنید:
- ترسیم چیدمان برش (Nesting Layout): پیش از استعلام قیمت، ابعاد گسترده (Flat Pattern) قطعه خود را روی شیتهای استاندارد ۱۰۰۰×۲۰۰۰ و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر شبیهسازی کنید. گاهی تغییر سایز شیت از کوتاه به بلند، پرت برشکاری شما را از ۱۸ درصد به زیر ۴ درصد میرساند.
- محاسبه سفارش رول در برابر شیت فابریک: اگر تیراژ تولید شما بالاست و طول قطعه گسترده شما مضربی از ۲۰۰۰ یا ۲۵۰۰ میلیمتر نیست (مثلاً قطعه شما ۱۱۰۰ میلیمتر طول دارد)، خرید رول و دادن دستور برش به طول ۲۲۰۰ میلیمتر، ضایعات طولی شما را کاملاً صفر میکند.
- توجه به جهت نورد (Rolling Direction): در زمان تعیین ابعاد شیت و چیدمان قطعات خمکاری، دقت کنید که خط خم اصلی قطعه عمود بر جهت نورد ورق قرار گیرد تا در زمان خمکاری، ترکهای میکروسکوپی در لبه بیرونی خم ایجاد نشود.
- کنترل تلرانس ضخامت (ورق مثبت یا منفی): در بازار آهن، گاهی ورقهایی با تلرانس منفی (مثلاً ضخامت واقعی ۰.۴۷ به جای ۰.۵۰ میلیمتر) عرضه میشوند. اگرچه این ورقها سبکتر بوده و تعداد شیت بیشتری در هر تن به شما میدهند، اما در صورت حساس بودن قالب، حتماً ضخامت دقیق میکرومتری را از کارشناسان فروش مطالبه کنید.
- شرایط نگهداری و انبارداری: توجه داشته باشید که لایه روغن روی سطح ورق روغنی یک پوشش دائمی مانند گالوانیزه نیست و صرفاً برای محافظت موقت در برابر رطوبت هوا طراحی شده است. بنابراین، سایز و تناژ خرید خود را متناسب با فضای انبار سرپوشیده و خشک خود تنظیم نمایید.
برای تامین مطمئن و دسترسی سریع به خدمات برشکاری طولی و عرضی در قلب بازار آهن ایران، بخش توزیع ورق روغنی در شادآباد متعلق به مجموعه فولاد شاهان، آماده ارائه خدمات سرتاسری با پیشرفتهترین خطوط برش کویل است.
عوامل موثر بر قیمت و مزایای خرید ورق روغنی از فولاد شاهان
نرخ روز ورقهای نورد سرد در بازار تحت تاثیر متغیرهای متعددی نوسان میکند. شناخت این پارامترها به مدیران تدارکات کمک میکند تا بهترین زمان و استراتژی را برای خرید انتخاب کنند:
- ضخامت و عرض ورق: به عنوان یک قاعده کلی در نورد سرد، هرچه ضخامت ورق کمتر شود (مثلاً ورق ۰.۴ یا ۰.۵ میلیمتر)، به دلیل افزایش تعداد پاسهای نورد و پیچیدگی فرآیند تولید، قیمت پایه هر کیلوگرم از آن نسبت به ضخامتهای بالاتر (مانند ۱.۵ یا ۲ میلیمتر) بیشتر خواهد بود.
- گرید آلیاژی: ورقهای فوق کشش (ST14) و لعابپذیر (EK2) به دلیل فرآیندهای متالورژیکی خاص و محدودیت عرضه، قیمت بالاتری نسبت به گرید معمولی ST12 دارند.
- برند کارخانه تولیدکننده: محصولات فولاد مبارکه اصفهان معمولاً در سقف قیمتی بازار معامله میشوند و پس از آن برندهای هفت الماس، فولاد غرب و نمونههای وارداتی قرار میگیرند.
- حالت عرضه (رول یا شیت): قیمت شیتهای برشخورده به دلیل اضافه شدن اجرت برشکاری، بستهبندی و بارگیری مجدد، اندکی بالاتر از قیمت کلاف فابریک همان سایز است.
- میزان تقاضای صنایع پاییندستی و نرخ ارز: حجم سفارشات صنایع خودروسازی و لوازم خانگی، قیمت شمش جهانی و نوسانات نرخ ارز، روند کلی قیمتها در بورس کالا و بازار آزاد را تعیین میکنند.
چرا فولاد شاهان مرجع مطمئن تامین ورق روغنی پروژه شماست؟
شرکت فولاد شاهان با سالها تجربه عملی در تامین مستقیم مقاطع تخت فولادی برای بزرگترین صنایع کشور، فرآیند خرید را برای شما شفاف، ایمن و بهینه ساخته است:
- تضمین اصالت برند و ضخامت میکرومتری: تحویل بار به همراه شناسنامه رسمی کارخانه (سرتیفیکیت) و تضمین تطابق کامل ضخامت و گرید (ST12، ST13، ST14) با پیشفاکتور صادرشده.
- خدمات برشکاری و نواربری فوق دقیق: امکان تبدیل رول به شیت در هر طول دلخواه با کمترین خطای ابعادی و بدون ایجاد موج یا خطوخش روی سطح آینهای ورق.
- بستهبندی استاندارد و ضد رطوبت: پالتبندی مستحکم و تسمهکشی اصولی شیتها به منظور جلوگیری از زنگزدگی و آسیب دیدگی گوشههای ورق در حین بارگیری و تخلیه.
- مشاوره فنی رایگان پیش از خرید: کارشناسان مهندسی فروش ما آمادهاند تا بر اساس نقشه قطعه شما، بهینهترین سایز و گرید را با کمترین پرت متریال به شما پیشنهاد دهند.
همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی، استعلام موجودی سایزهای کمیاب و ثبت سفارش خرید ورق روغنی با بهترین قیمت روز و بارگیری سریع از انبار تهران یا درب کارخانه، با واحد فروش فولاد شاهان تماس حاصل فرمایید.